In de bak, deel 6: 'Iedereen verdient een tweede kans'

Lelystad - Wat gebeurt er achter de goed beveiligde deuren en hoge muren van PI Lelystad? FlevoPost bied je een kijkje achter de schermen van de gevangenis, waar ruim 600 gedetineerden hun tijd uitzitten en zich voorbereiden op hun terugkeer in de maatschappij.

Tijdsbesteding, ritme en een doel. Drie belangrijke pijlers om je aan vast te houden wanneer je als gedetineerde binnen Penitentiaire Inrichting (PI) Lelystad zit. ‘Doe je dat niet, dan kunnen de dagen hier erg lang duren’, vertelt werkmeester Iwan Smits.

Iwan geeft leiding op de arbeid, waar gedetineerden elke dag vier uur lang verschillende werkzaamheden verrichten. ‘Arbeid is een groot onderdeel van het dagprogramma dat wij de gedetineerden bieden. Naast deze vier uur werk, krijgen ze vier uur recreatietijd om te besteden aan bezoek, sport, koken, luchten enzovoorts. De rest van de dag verblijven ze op cel.’

Verplichte arbeid

De arbeid is voor alle gedetineerden verplicht. ‘Mits je in het huis van bewaring zit en nog niet veroordeeld bent. Dan mag je er voor kiezen op cel te blijven’, legt coördinator Re-integratiecentrum en vakopleidingen. ‘Maar zodra je naar het normale gevangenisregime gaat, wordt er van jou verwacht dat je werkt.’

Toch zijn er uitzonderingen. Rein: ‘Er zijn jongens die absoluut niet willen werken. Zij tekenen in dat geval af van arbeid. Dan denk je waarschijnlijk “lekker, vier uurtjes op bed tv kijken of gamen in plaats van werken”, maar geloof mij, wanneer je maar vier uur per dag je cel van 10 vierkante meter mag verlaten, word je echt niet vrolijk. Veel willen dan ook maar al te graag, zodra dit mogelijk is, aan het werk.’

[De tekst gaat verder na de foto]

 

PI Lelystad heeft in totaal 18 arbeidszalen. In deze zalen staan meerdere grote tafels waaraan gewerkt wordt. Een tafel ligt vol met cd’s van Prince. De gedetineerden scheiden stuk voor stuk de cd’s en boekjes van de hoesjes en gooien deze in dozen. ‘Arme Prince!’, zegt een van de jongens. ‘Honderden gloednieuwe cd’s worden zo vernietigd. Het heeft met overproductie en rechten te maken, maar het blijft zonde.’

Natje en droogje 

Iets verderop bevindt zich de winkel waar de gedetineerden eten, drinken, sigaretten, verzorgingsproducten en nog veel meer kunnen kopen. Ook hier wordt hard gewerkt. ‘Het geld dat met arbeid verdiend wordt, kan hier in de winkel uitgegeven worden. Het uurloon zit tussen de 0,76 euro en 1,14 euro. Geen vetpot, maar het is voldoende voor een natje en een droogje bovenop de weekverstrekking’, vertelt Iwan. 

De hoogte van het uurloon is afhankelijk van de certificaten en opleidingen die de gedetineerden binnen de PIL behalen. Iwan: ‘In eerste instantie doet iedereen hetzelfde werk op hetzelfde niveau. Bij voldoende motivatie en goed gedrag kom je in aanmerking voor nieuwe mogelijkheden.’

[De tekst gaat verder na de foto]

 

Vakopleidingen

Een van deze mogelijkheden zijn de vakopleidingen die gedetineerden binnen de PIL kunnen volgen. ‘De vakopleidingen worden voornamelijk gevolgd in de laatste fase van detentie. We hebben verschillende opleidingen van verschillende duur. Zo kan je tot vijf jaar over de schilderopleiding doen, duurt de lasopleiding acht maanden en heb je binnen tien weken je schoonmaak of assistent fitness diploma op zak’, legt Rein uit. 

In een van de zalen staan een aantal houten hokjes met een deur en kozijnen. Rein: ‘Daar oefenen de schilders in opleiding op. Ook onderhouden zij een gedeelte van het schilderwerk in dit pand. Net als dat de schoonmaakleerlingen het schoonmaakwerk doen en de lasleerlingen al het laswerk hier verzorgen.’

Uit een andere zaal komt de geur van verf en het geluid van stemmen en gelach. ‘Volgens mij wordt hier op het moment wat geschilderd’, zegt Iwan terwijl hij de ruimte in wandelt. Drie mannen staan met rollers op een stok de vloer te sausen. ‘Hey Iwan, heb je extra handen voor ons meegebracht? Prima hoor, alle hulp is welkom’, grapt een van de heren. Hij vertelt dat hij over niet al te lange tijd de PIL mag verlaten, hopelijk met schilder diploma in de pocket.  

Iets van het leven maken

Iwan: ‘Door met een diploma de PIL te verlaten wordt de kans op eerlijk werk voor deze jongens vergroot en is het risico op terugval kleiner. Het biedt mogelijkheid om iets van het leven te maken en de meesten grijpen dat met beide handen aan. Verstandig! Want bedrijven staan op het moment te springen om goed opgeleide vakmannen. Sommige gedetineerden hebben zelfs al een baan gevonden voordat ze überhaupt buiten staan.’ 

Om de arbeid en vakopleidingen goed door te kunnen laten lopen is er hulp van ondernemers nodig. ‘En gelukkig weten die ons steeds vaker te vinden. Zo worden er op het moment fietshekken gelast voor de gemeente Amsterdam en helpen schilders van onze vakopleiding mee aan een project van zeilschip Bounty.’ 

Mede dankzij deze ondernemers kan de PI Lelystad gedetineerden nog beter ondersteunen in het opbouwen van een leven na hun detentie. ‘Een beter leven! Ben je gemotiveerd dan kunnen we er samen voor zorgen dat er na detentie al een mooie basis staat. Iedereen verdient een tweede kans. En dat is waar we met zijn allen naartoe werken’, besluit Iwan.

Lees ook: Gedetineerden re-integreren buiten de gevangenis