Conservering IJsselkogge gestart in Batavialand

Lelystad - De werkzaamheden voor de conservering van het wrak van de IJsselkogge zijn donderdag gestart in erfgoedpark Batavialand in Lelystad. Het conserveringsproces van het middeleeuwse wrak duurt ongeveer zes jaar.

Het 20 meter lange handelsschip werd begin 2016 uit de IJssel bij Kampen gehaald. Daarna werd de kogge naar Batavialand in Lelystad gevaren. De lichting werd mogelijk gemaakt door een nauwe samenwerking van Rijkswaterstaat, de gemeente Kampen, ADC ArcheoProjecten, Batavialand en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Na de berging van de IJsselkogge zijn het scheepswrak en de bijbehorende losse onderdelen schoongemaakt, gedocumenteerd en onderzocht op houtkwaliteit. Op deze wijze is de juiste conserveringsmethode bepaald. Op 17 oktober 2017 ondertekenden Programmadirecteur Ruimte voor de Rivier van Rijkswaterstaat Martin Hoenderkamp en directeur Susan Lammers van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed het conserveringsbesluit.

Storm gooide roet in het eten

Begin 2018 werd het dak van het conserveringsstation onherstelbaar beschadigd door een zware westerstorm. In afwachting van vervanging werden de werkzaamheden aangepast en uitgesteld. Met een nieuw dak en een aantal noodzakelijke aanpassingen aan het conserveringsstation kan de conservering van de IJsselkogge beginnen.

[De tekst gaat verder na de foto]

 

Conserveringsproces

Houten schepen en voorwerpen die  eeuwenlang in de bodem liggen zijn verzadigd met water. Opgegraven hout dat niet wordt natgehouden of geconserveerd, zal door uitdroging gaan krimpen, scheuren en vervormen. Belangrijk is dat  het hout nat blijft, tot de conserveringsbehandeling begint. De conservering van de IJsselkogge gebeurt door impregnatie met polyethyleenglycol (PEG). Dit is een wasachtige substantie, die de plaats van het water in de houtcellen overneemt. Hierdoor blijft het hout gezwollen en wordt vormverlies tegen gegaan.

Onderzoek heeft uitgewezen dat het hout van de IJsselkogge een harde kern en een zacht oppervlak heeft. Hierdoor is het geschikt om handmatig te worden besproeid met een PEG-oplossing. Daarna wordt het hout langzaam gedroogd en wordt de hoge luchtvochtigheid, in de ruimte waar de kogge staat, geleidelijk teruggebracht tot ‘normale’ waarden zodat de kogge kan worden geëxposeerd.

Hoe lang duurt het proces?

Het conserveringsproces duurt ongeveer zes jaar. De eerste drie jaar wordt gesproeid met verschillende concentraties PEG en aansluitend wordt de IJsselkogge gecontroleerd gedroogd. Er wordt voortdurend gemonitord of het proces goed verloopt en of er aanpassingen nodig zijn.