In de bak, deel 2: 'Het is hier allesbehalve een hotel'

Lelystad - Wat gebeurt er achter de goed beveiligde deuren en hoge muren van PI Lelystad? FlevoPost bied je een kijkje achter de schermen van de gevangenis, waar ruim 600 gedetineerden hun tijd uitzitten en zich voorbereiden op hun terugkeer in de maatschappij.

‘Als je opgesloten zit, merk je pas hoe belangrijk vrijheid is’, zegt een gedetineerde op een reguliere gevangenisafdeling in één van de koepels. ‘Ik ben 55 jaar en het is voor het eerst dat ik vastzit. Het is hier allesbehalve een hotel’, zegt hij. De man schuift zijn gordijn een stukje open. ‘Dit is mijn uitzicht. Nee, geen besneeuwde bergen, maar een grauwe luchtplaats.’

Zijn cel is 5 bij 2 meter groot met een bed erin, een wc en kledingkast. Om te douchen moet hij naar een wasruimte op de afdeling. Op zijn bureau staat een klein koffiezetapparaatje en een schaal fruit. Het kastje erboven puilt uit; lange vingers, pindakaas, cruesli, houdbare melk, boter en toiletartikelen. Zijn voorgangers hebben de muur volgekrast met teksten en tekeningen, die provisorisch met tipex zijn verwijderd.

Lezen over religie

‘Ik lees ik veel. Voornamelijk over religie. Het helpt me enorm en ik wil iets nuttigs doen tijdens de periode dat ik hier zit. Ik bel regelmatig met thuis en kijk uit naar de bezoekjes van mijn familie. Mijn jongste kinderen weten niet dat ik in de gevangenis zit, maar mijn oudere kinderen wel. Zij zijn eigenlijk nog harder gestraft dan ik. Dagelijks worden ze geconfronteerd met het feit dat ik in de bak zit. Ik word gemist en ze maken zich zorgen’, vertelt hij openhartig.

Hij excuseert zich. ‘Ik ga weer aan het werk.’ Er staat een groot aantal boodschappen te wachten dat op de cellen bezorgd moet worden. ‘Prima werk. Ik ben ondernemer, dus het zit niet in me om de hele dag niks te doen,’ zegt hij. Hij loopt met een grote kar langs de cellen van zijn afdeling en bezorgt de bestelde producten uit de supermarkt.

[De tekst gaat verder na de foto]

 

Meer vrijheden

Penitentiair Inrichtingswerker (PIW’er) Ed werkt op een vrijere afdeling waar gedetineerden verblijven die het laatste deel van hun straf uitzitten en zich op een positieve manier inzetten om terug te keren in de maatschappij. Hier zitten gedetineerden op een zespersoonscel waar ze zelf kunnen koken, wassen en het huishouden moeten runnen. 

Samenwonen betekent rekening met elkaar houden en dat gaat volgens Ed bijna altijd goed. ‘En gaat het niet goed? Dan houden we een groepsgesprek. We gaan niet zomaar iemand verhuizen. We kiezen hier niet voor de makkelijkste weg. Zo werkt het buiten de gevangenis ook niet’, zegt hij.

Hij vertelt dat iedere gedetineerde een mentor heeft. ‘Ik ben mentor van vijf gedetineerden en houd goed in de gaten hoe het met ze gaat. Ik ben hun aanspreekpunt bij vragen en problemen. Ook spreek ik regelmatig hun casemanager, die hen begeleid naar het moment waarop ze weer vrij zijn.’

Verbaal sterk

‘De sfeer? Die is vaak goed. We kennen elkaar, maken een dolletje en organiseren regelmatig activiteiten. Het beeld dat van inrichtingswerkers bestaat -dat we autoritaire spierbundels zijn- klopt allang niet meer. Als PIW’er moet je vooral verbaal sterk zijn’, zegt hij. ‘We zijn elf PIW’ers op een afdeling met 48 gedetineerden en kunnen echt van elkaar op aan. We zijn een hecht team.’

Hij loopt over een gallerij met cellen en opent een van de deuren met de vraag of we even binnen mogen kijken. Drie van de vier gedetineerden die hier verblijven zitten aan tafel. Vanwege een stroomstoring moest iedereen -in het kader van veiligheid- de activiteit of arbeid ontbreken om terug naar de cel te gaan. Gedetineerde nummer vier is nog onderweg, laten ze weten.

[De tekst gaat verder na de foto]

 

Om de beurt koken

‘We komen uit Rotterdam, Den Haag, Eindhoven en Amsterdam… en uiteindelijk kunnen we prima met elkaar samenleven’, lacht een van hen. De mannen vertellen dat ze om de beurt koken en overdag schoonmaakwerkzaamheden in het complex verrichten. Ze hebben hun cel huiselijk ingericht, met plaatjes van blote dames aan de wand.

PIW’er Ed: ‘Een groot deel van de gedetineerden maakt er het beste van. We hopen dat ze -en op deze afdeling is dat vaak al snel- hun leven buiten de gevangenis op een positieve manier oppakken. Dit lukt helaas lang niet altijd, want in de praktijk blijkt dat we hier helaas regelmatig oude bekenden tegenkomen.’

Corinne Groenenberg