Wervelend en emotioneel afscheid van Aat de Jonge

Dronten – Het was een warm, persoonlijk, humoristisch en wervelend feestje, het afscheidsfeest dat burgemeester Aat de Jonge zaterdag ten deel viel in De Meerpaal. Met veel muziek en een hoofdrol voor zijn familie.

Geen toespraken, geen terugblikken op zijn veertien jaar burgemeesterschap van Dronten. Laat het maar over Dronten zelf gaan. Dat was de wens van Aat de Jonge voor zijn afscheidsfeest zaterdag. En zoals het een goede feestcommissie betaamt, werd daar voor een deel gehoor aan gegeven, maar niet helemaal.  

Programma

In de grote theaterzaal van De Meerpaal, die helemaal afgeladen was, stoomden de genodigden en geïnteresseerde bezoekers even na 19.30 uur binnen. Op het programma stond een afscheidsprogramma met  ‘een feestrede’. Martine Dubois leidde met haar harpspel de avond in.  Aat de Jonge en zijn vrouw Alice namen op uitnodiging van de presentatoren Marleen Vos van het secretariaat van de burgemeester en Huib Veldhuijsen, communicatieadviseur bij de gemeente, plaats op een bank op het grote podium. Daar werd hen een programma voorgeschoteld.

Filmpje

De eerste verrassing was een optreden van zangeres Jette van der Meij. Zij trad eerder dit jaar op met de toneelvoorstelling ‘Gare de Lyon’ in De Meerpaal, en Aat en Alice de Jonge waren daar als bezoeker. Na afloop vond er een ontmoeting plaats en dat ontaardde in een bijzonder gesprek. ‘Daarbij hebben we gedanst, gelachen en gehuild. Ja, echt…’’  zei Van der Meij. Aan het einde van die avond zei ze “Als je ooit afscheid neemt, kom ik op je afscheidsfeest zingen”. Die belofte werd zaterdag ingelost.

Na het eerste optreden van Van der Meij, ze zou enkele keren  terugkeren, was er een filmpje. Want ja, als Aat dan niet op het podium wenst te worden toegesproken, dan maken we er maar een filmpje van, moet de organisatie hebben gedacht. En dat gebeurde in acht grappige en ontroerende minuten, waarin allerlei mensen uit Dronten, maar ook uit het eerdere burgemeestersverleden van Aat de Jonge in Nieuwleusen en Houten, hem toespraken met herinneringen en wensen voor de toekomst.

Graf- en feestrede

Het filmpje werd afgesloten met een opname van Commissaris van de Koning Leen Verbeek, en dat was eigenlijk de enige dissonant van de avond. Dat zat ‘m niet in de woorden die hij uitsprak, maar wel in de manier waarop hij dat deed. Het leek meer een grafrede die hij hield, met sonore stem en sombere blik in de ogen. Als er ooit twijfel was over de slechte verstandhouding tussen de burgemeester en de CdK, dan werd daar zaterdag een einde aan gemaakt. Dat Verbeek vervolgens het filmpje uitliep en daarna het podium betrad om Aat de Jonge de Bronzen Kiekendief van de provincie te overhandigen, gebeurde gelukkig wel met een glimlach op beider lippen.

Na het filmpje volgde de op het programma aangekondigde feestrede. Die eer viel te beurt aan Diederik Greive, die als officier van justitie Aat de Jonge heeft leren kennen en van Zwolle zelfs naar Dronten verhuisde. Het werd een wervelende feestrede, waarin een beeld werd geschetst van Aat de Jonge, die op zaterdagmiddag uit het raam van zijn kamer van het gemeentehuis op De Meerpaal uitkijkt, denkt “ Ik heb helemaal geen zin in een afscheidsfeest vanavond, zich over het balkon laat zakken en op de ligfiets (‘de gele banaan’)  de wijde omgeving van Dronten gaat verkennen.

De draak

‘Een goede feestrede heeft een titel. Ik heb me daarbij laten inspireren door ‘De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween’. Tja, je gaat wel met pensioen, dus het klopt aardig. Ik heb er van gemaakt ‘De 100-jarige burgemeester die zich van het balkon af liet zakken en verdween’,’ begon Greive zijn verhaal. Voor de plekken die de verdwenen burgemeester op zijn vlucht zou bezoeken, had Greive zich laten inspireren door een plakboek dat Aat de Jonge zelf heeft bijgehouden van allerlei gebeurtenissen. ‘We kennen je als een bescheiden man, maar voor een bescheiden man sta je wel verbijsterend vaak op de foto.’

Greive stak de draak met een aantal eigenschappen van de burgemeester. Zijn tegendraadsheid, zijn voorkeur voor tegenwind. Maar ook zijn liefde voor Dronten en haar inwoners. Want al trachtte de burgemeester in het fictieve verhaal zijn eigen afscheid te ontvluchten, op het einde was hij toch net op tijd terug in De Meerpaal. ‘Je dacht natuurlijk: “Ik kan Alice niet alleen op die bank laten zitten”.’ Daarna checkte Greive de nagels en de schoenen van de burgemeester. ‘Ja, dat dacht ik al: klei. De klei van Dronten krijg je nooit meer onder je nagels vandaan. Het is een beetje als in dat nummer van de Eagles: “You can check in anytime you want, but you just can never leave”.’

Familie

De rest van de avond was voor de familie De Jonge. Eerst werd er een tweede filmpje vertoond, dit keer van de zoons van Aat de Jonge. Zij liepen in een parodie op ‘Keek op de week’ van Van Kooten en De Bie de sporen van hun vader in burgemeestersland na, om zijn daden en zijn roem in elke plaats tot  mythische proporties op te blazen.

De twee dochters van Aat en Alice namen daarna het woord, in een meer persoonlijke terugblik op het werkzame leven van hun vader. ‘Het is niet gelogen: je ging elke dag fluitend naar je werk. Je genoot intens van je werk en je zult het zeker af en toe gaan missen. Maar wij vinden het niet erg: wij verheugen ons op meer bezoekjes van je en meer wandelingen in het bos. En we blijven toch wel naar Lowlands gaan, pap?’

Achter de piano

De dochters spraken ook hun moeder toe. ‘Achter elke man staat een nog sterkere vrouw.’ En net als je dan denkt dat je alle hoogtepunten op zo’n avond wel hebt gehad, volgt er een nieuw moment. Aat de Jonge nam plaats achter de piano van de muzikale begeleider van Jette van der Meij, waarna zijn vrouw Alice hem vervolgens toesprak. Onder muzikale begeleiding van haar man. Het leverde een prachtige blik op, op een liefdevolle relatie en een leven als burgemeester en burgemeestersvrouw. 'De afgelopen weken heb je toegeleefd naar deze dag en elke dag zat vol verrassingen. Als je vrouw heb ik daarvan mee mogen genieten. Je hebt me altijd laten weten waar je mee bezig was. Je ging overal naartoe en was overal even enthousiast. En je liet mij vrij om mijn rol naast je in te vullen zoals ik dat wilde.’ In het drukke bestaan als burgemeester hield Alice het gezin draaiende. ‘En als iemand je vroeg “Wat doet je vrouw?”, antwoordde je “Die runt een prachtig eigen bedrijf”.’

Laatste woord

Het laatste woord was natuurlijk aan de burgemeester. En spreken kan Aat de Jonge. Over de in zijn ogen noodzakelijke vernieuwing van de democratie, over de noodzakelijke verbouwing van het gemeentehuis, over allerlei zaken waar hij zich de afgelopen veertien jaar ook druk over heeft gemaakt. ‘We zijn de pioniersgeest een beetje kwijtgeraakt. Tegenwoordig moet overal ‘draagvlak’ voor zijn. Maar soms is ‘draagvlak’ ook een ander woord voor ‘gebrek aan bestuurlijke visie’.’

De Jonge herinnerde in zijn toespraak aan Van Klingeren, de architect van De Meerpaal, die dacht aan ‘verbinding en ontklontering’.  ‘Als Van Klingeren dat niet had gedaan, en als het toenmalige gemeentebestuur begin deze eeuw niet had besloten 25 miljoen te investeren in dit gebouw, hadden we hier nu niet gestaan. Er was toen jarenlange kritiek, maar die heeft plaats gemaakt voor trots. En trots moet je gewoon doen!’ De oproep van De Jonge om een eind te maken aan ‘de private cowboys in de gezondheidssector’, verwijzend naar de ziekenhuiscrisis in Flevoland, kwam hem op een spontaan applaus te staan.

Onvergetelijk

‘Dronten gaf mij de ruimte, en die ruimte is nu aan jullie,’ eindigde de burgemeester zijn toespraak, en wat volgde was een lange, staande ovatie. Daarna konden mensen in de grote hal van De Meerpaal De Jonge nog de hand schudden en genieten van drank, hapjes en een optreden van zangeres Do.

Het was een afscheidsfeest om nooit te vergeten, waardig en liefdevol tot in de puntjes, op dat ene kleine vlekje na. Maar dat past dan ook wel weer bij Aat de Jonge, die wel van tegenwind hield in zijn werkzame leven. Na woensdag mag de wind gaan liggen.