Formateur richt zich op VVD, InwonersPartij, PvdA, ChristenUnie, D66 en SP

Lelystad – De gemeenteraad van Lelystad is dinsdag in overgrote meerderheid akkoord gegaan met de benoeming van een formateur. Die gaat zich in eerste instantie richten op een coalitie van VVD, InwonersPartij, PvdA, ChristenUnie, D66 en SP. Maar de deur staat voor andere partijen ook nog op een kiertje.

Advies

In de eerste vergadering van de nieuwe gemeenteraad stond dinsdag het advies van informateur Wouter Kolff, burgemeester van Dordrecht, centraal. Kolff constateerde na gesprekken met de veertien in de raad gekozen partijen en vergelijking van hun programma’s dat een voorzetting van de oude coalitie, aangevuld met D66, de meeste zekerheid biedt op ‘succes’: een stabiele coalitie die staat voor continuïteit van het beleid.

Kritiek

Dat advies werd niet door iedereen omarmd. Leefbaar Lelystad voelt zich, als tweede partij van Lelystad, buitengesloten en vroeg aan de andere partijen wie er niet met hen wil samenwerken. Fractievoorzitter Jack Schoone kreeg daar maar mondjesmaat antwoord op.

Ook GroenLinks, CDA en Jong Lelystad toonden zich in eerste instantie ontevreden. Zij hebben allen twee zetels, net zoveel als D66 en de SP, die wel aan mogen schuiven bij de nieuwe coalitie. Waarom is er geen plaats voor hen? Waarom is de keus op die twee andere partijen gevallen?

Twee criteria

Uit het antwoord van informateur Kolff bleek op te maken dat de vraag wie er wel en wie er niet aan tafel zitten bij de onderhandelingen voor een nieuw college op twee belangrijke criteria gestoeld is. Ten eerste is er van een aantal partijen geen vertrouwen in een constructieve, stabiele samenwerking met Leefbaar Lelystad, PVV en Lelystads Belang.

Ten tweede gaat het om de poppetjes. Bij de vijf partijen die twee zetels hebben in de gemeenteraad van Lelystad is er wel de wil om samen te werken en bijvoorbeeld met twee partijen één wethouder te leveren, maar willen de partijen dan wel zelf die wethouder leveren. In het geval van Jong Lelystad gaat het om iets anders. Daar is de politieke mores dat die partij zich, als nieuwkomer, eerst maar eens moet bewijzen in de politieke arena.

Verbazing

Dat er dinsdagavond alsnog geschoven werd door partijen en er opeens wel de wil was om te praten over het met twee partijen leveren van één wethouder, verbaasde informateur Kolff een beetje. ‘Ik hoor nu dingen waarvan ik denk: als dat nu ook gezegd was bij mij aan tafel, was dat misschien net een zetje de andere richting op geweest.’ Toch blijft hij achter zijn advies staan. D66 wordt door vrijwel alle partijen  in de gemeenteraad geprezen om haar flexibele houding en constructieve samenwerking en de SP heeft zich de afgelopen periode bewezen als een loyale coalitiepartner.

Formateur

Daarom gaat de formateur die nu is aangesteld, Paul Luijten, zich in eerste instantie richten op een coalitie van VVD, InwonersPartij, PvdA, ChristenUnie, D66 en SP. Een coalitie die zes wethouders levert: één fulltime wethouder voor de VVD en vijf parttime wethouders (0,8 fte) voor de andere partijen, waardoor er uiteindelijk geen sprake is van uitbreiding op fte-gebied wat betreft het aantal wethouders. Maar in het formatieproces is ook nog een overlegmoment ingebouwd voor de andere partijen, zodat die zich dan desgewenst kunnen scharen achter één van deze deelnemers en met hen samen een wethouder klunnen leveren.

De beoogde coalitie heeft zo een meerderheid van 19 van de 35 raadszetels, tenzij er nog andere partijen aanschuiven en de meerderheid nog wat groter wordt.

Onverteerbaar

Voor Leefbaar Lelystad en de PVV is deze situatie onverteerbaar. Leefbaar is de grootste lokale partij en ziet zichzelf als medewinnaar van de verkiezingen. Zij vindt het onterecht dat er nu vier partijen aanschuiven die zetels hebben verloren, terwijl Leefbaar buitenspel wordt gezet. Bovendien laat de verkiezingsuitslag volgens Jack Schoone een ‘klein slagveld op links’ zien. ‘Dat zien we niet terug in de nieuwe beoogde coalitie.’

De PVV ging er met gestrekt been in. ‘Inwoners willen duidelijk een andere koers. Maar vier van de zes partijen die zijn afgestraft door de kiezer komen terug in het nieuwe college. Dat is een dikke middelvinger naar de kiezer,’ vindt Ashwin van Stormbroek. Hij belooft vier jaar lang snoeiharde oppositie te gaan voeren. Het is een vertrouwd geluid van de PVV, maar nieuw in de raadszaal van Lelystad.

Stemming

Uiteindelijk schaarden alle partijen, behalve Leefbaar Lelystad, de PVV en Forum voor de Ouderen, zich achter het aanstellen van de formateur en de opdracht die hij krijgt de mogelijkheden te onderzoeken voor een akkoord tussen VVD, InwonersPartij, PvdA, ChristenUnie, D66 en SP.  

En daarbij zal nog veel overleg worden gevoerd en zullen vele partijen met elkaar kopjes koffie gaan drinken. Kolff stelde dat hij 'geen aandelen Lelystad' heeft en daarom onafhankelijk kan adviseren, ook al is hij hier regelmatig te vinden als informateur en formateur. 'Maar mocht ik wel zoiets overwegen, dan zou ik nu eerst aandelen in een koffiefabriek nemen.'