Herdenkingsmonument blijft voorlopig in het Stadspark

Lelystad – De gemeenteraad heeft dinsdag besloten het herdenkingsmonument in het Stadspark voorlopig niet te verplaatsen naar het Stadshart. Dat gebeurde in een emotioneel beladen vergadering, waarin je af en toe een speld kon horen vallen.

Herdenken in een bouwput

Dat de politiek er voorlopig niet aan wil het monument te verplaatsen, heeft ook een praktische reden. Er is een nieuwe plek voor het monument gevonden bij de Agora, op het plein tussen de Agora en Kubus. Maar rondom de Agora staat de komende jaren veel te gebeuren: de bouw van een horecavoorziening aan de achterkant, de hopelijke bouw van een bioscoop naast de Agora tegenover Applaus en de bouw van woningen naast de Agora aan de andere kant.

Dat betekent dat het herdenken de komende jaren, als het monument dit jaar zou worden verplaatst, plaatsvindt ‘in een bouwput’. ‘Wij twijfelen of dit de goede plek is voor het monument,’ vond Bas de Reus (GroenLinks). ‘We moeten wachten tot het Theaterkwartier gereed is,’ vond Ank van Rijnsoever (InwonersPartij).

Tijd voor dialoog

Van haar kwam ook de suggestie om de komende jaren dan goed te besteden aan een dialoog over de verplaatsing, want de politiek is ook gevoelig voor de emotionele argumenten van voor- en tegenstanders die dinsdag over tafel gingen. ‘Misschien is het een goed idee om de voor- en tegenstanders met elkaar te laten praten,’ opperde zij.

Door noodzaak gedreven

De verplaatsing van het herdenkingsmonument is op de politieke agenda gezet door het ‘4/5 mei Comité Lelystad’.  Zij zien een toenemende belangstelling voor de Dodenherdenking op 4 mei, maar de plek waar het monument nu staat in het Stadspark kan de bezoekersstroom nauwelijks aan. ‘Wij staan bijvoorbeeld voor het lastige dilemma dat we de opdracht hebben de jeugd te betrekken bij de herdenking. Dit jaar hebben we 80 Politiekids. Maar ons probleem is wel: waar laten we die?’ zo schetste voorzitter Tony Merkelbach dinsdag.

[De tekst gaat verder na de foto]

 

De huidige plek in het Stadspark is bovendien slecht bereikbaar voor mensen met een beperking, en vandalismegevoelig. Vandaar dat het Comité enkele jaren geleden is gaan praten met de bij de Dodenherdenking betrokken organisaties over eventuele verplaatsing van het monument. Anderhalf jaar geleden belandde het onderwerp op de politieke agenda, omdat er een nieuwe locatie was gevonden bij Agora: een goed bereikbare plek in het midden van de stad, een plek waar het herdenken en stilstaan bij de gruwelen van oorlog niet beperkt blijft tot 4 mei, een plek waar bovendien het Agora kan aansluiten op de Dodenherdenking met een mooie voorstelling over het thema.

Emotioneel betoog

Maar de emoties bij zowel voor- en tegenstanders van de verplaatsing van het monument zitten diep. Oud-wethouder Wout Jansen sprak dinsdag in namens de liberaal-Joodse gemeenschap in Lelystad. Hij is een fel tegenstander van verplaatsing. ‘Herdenken doe je in rust, in stilte, met respect. En dat kan in Lelystad. Wie doordramt op verplaatsing naar een drukke plek in het centrum, heeft het niet begrepen.’

Hij had een oproep voor de gemeenteraadsleden: ‘Kijk in uw hart: voelt het verplaatsen van een oorlogsmonument voor mij wel goed? Toon uw empathie tegenover de eerste en tweede generatie slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.’ Jansen moest zijn betoog onderbreken, toen hij het had over zijn eigen familieleden die zijn omgekomen in het vernietigingskamp Sobibór van de Nazi’s. Dat bracht hem ook tot een felle uithaal. ‘Deze verplaatsing wordt mede ingegeven door efficiency. Nou, daar ging het de Nazi’s ook om.’

Lees ook de column van Kees Bakker: Ratio en emotie

Meer emoties

Die laatste opmerking deed eigenlijk afbreuk aan het karakter van de discussie dinsdag. Want ook bij de voorstanders van verplaatsing is er veel emotie. Zoals bij Libanon-veteraan Martin Maas, die namens het Veteranencomité in Lelystad insprak. Hij brak toen hij terugdacht aan zijn maten die daar zijn gesneuveld, toen hij in ’82 en ’83 als dienstplichtig militair werd uitgezonden. Hij vindt het monument op de huidige plek te verborgen. ‘Ook de omgeving doet grauw aan.’

Ook Rimke Nooter, ceremoniemeester bij het 4 en 5 mei Comité Lelystad, heeft haar persoonlijke motivatie en was emotioneel. ‘Ik zit in dat comité omdat ik dat mijn opa beloofd heb. Hij zat in het verzet. En had een Joodse familie als onderduikers in huis. Wij hebben nu nog steeds contact met hen, ook met inmiddels hun achterkleinkinderen.’ Ook zij pleit voor verplaatsing naar een beter toegankelijke plek, waar mensen ook op andere dagen stil kunnen staan bij en herinnerd worden aan de verschrikkingen van oorlog. ‘Want dit mag nooit vergeten worden.’

Slecht toegankelijk

Margriet Doorenspleet van het Georganiseerd Overleg Lelystad is ook voor verplaatsing. Want nu, bij de herdenking, is de plek moeilijk bereikbaar voor mensen in een rolstoel of met een rollator, maar lukt dat steeds, omdat er dan hulp is. ‘Zij zouden er, op andere momenten, ook zelfstandig moeten kunnen komen. En dat is erg lastig in de huidige situatie.’

Zo waren er meer insprekers dinsdag: iemand die namens de Romagemeenschap pleitte voor verplaatsing, een andere Libanonveteraan die daar ook voor pleitte, maar ook iemand die tegen is en de angst heeft dat dit nu een ‘politiek verhaal gaat worden’.

Goede conclusie

‘Dit is een lastig onderwerp. We willen het niet graag politiek maken, maar we moeten wel een beslissing nemen,’ vatte Bas de Reus (GroenLinks) de discussie samen. Maar uiteindelijk kon de gehele gemeenteraad zich er in vinden dat een eventuele verplaatsing pas aan de orde kan zijn als de omgeving rond de Agora klaar is, met alle ontwikkelingen die daar op stapel staan.

‘Dat is een goede conclusie, maar laten we dan ook kijken naar verbeteringen die mogelijk zijn bij de huidige locatie,’ zei Sanne de Wilde (D66), want de slechte bereikbaarheid en het ruimtegebrek bij het monument blijven dan ook nog enkele jaren bestaan. ‘Dat zullen we doen,’ beloofde de burgemeester, maar zij temperde ook een beetje eventuele hooggespannen verwachtingen wat dat betreft. ‘Want als dat simpel was geweest, was het al gebeurd.’

Omroep WNL besteedde dinsdag aandacht aan de discussie rond het Lelystadse monument. Bekijk het filmpje.