Gebrek aan politiek instinct dreigt wethouder op te breken

Dronten – Wat is er aan de hand met wethouder Dirk Minne Vis? Er tekent zich in Dronten een politieke crisis af en dan is het altijd fijn om te weten waar het precies om gaat. Een analyse.

Vragen

Doet Dirk Minne Vis zijn werk slecht? Geniet hij als wethouder Economische zaken geen respect bij het bedrijfsleven? Heeft hij geen ideeën? Faalt zijn beleid? Het antwoord op al die vragen is zondermeer ‘Nee’. Vis doet zijn werk met bevlogenheid en aanstekelijk enthousiasme, lijkt bij het bedrijfsleven genoeg draagvlak en respect te genieten, komt met frisse ideeën en kan niet op enorme beleidsmatige blunders worden betrapt.

Want dat is het: bij een politieke crisis wil je als politiek verslaggever graag dat het ergens om gaat: een tekort van een paar miljoen op een verbouwing, een teveel overgemaakte subsidie van een paar ton, dat soort zaken. Daar is hier allemaal geen sprake van.

De kwestie

Waar gaat het dan wel om? In het kort: in juni 2015 stelt de fractie van de ChristenUnie vragen over payrolling. Die constructie van de inhuur van werknemers ligt onder vuur, omdat werknemers daardoor minder rechten hebben en minder rechtszekerheid genieten. Maakt Dronten ook gebruik van die constructie? Vis is op dat moment net twee maanden wethouder, hij volgde de afgetreden CDA-wethouder Piet Bleeker op. Hij antwoordt de ChristenUnie dat Dronten hier niet aan meedoet, de gemeente heeft geen mensen in dienst via de payrolconstructie.

In december 2016 wordt het Vis duidelijk dat de gemeente wel degelijk werkt met payrollers. Sterker: er moet een Europese aanbesteding plaatsvinden op dat gebied. Vis informeert de gemeenteraad daarover in maart 2017. Hij stuurt de gemeenteraad een brief over de Europese aanbesteding, die volgens hem nodig is om tijdelijke werknemers op tijdelijke werkzaamheden te kunnen aannemen. De ChristenUnie en andere partijen schrikken: hebben we dan wel payrollers in dienst? En hoe gaan we dan met die mensen om? Ze willen een gesprek over de kwestie en waarderen de brief op, zoals dat heet, om het in een commissievergadering te bespreken. Dat gebeurt in juni. Vis belooft de gemeenteraad op de hoogte te houden van de aanbesteding. Hij stuurt daar begin juli een persoonlijk ondertekende brief over naar de gemeenteraad, maar dat is vreemd: brieven worden altijd namens het college verstuurd. Daags na de brief krijgt de gemeenteraad het verzoek die brief te beschouwen als ‘niet verstuurd’. Er komt een nieuwe brief, dit keer namens het college.

Communicatie

Bovenstaande laat twee dingen zien: Vis heeft de gemeenteraad verkeerd geïnformeerd en hij verstuurt brieven waarover hij niet overlegt met zijn collega-wethouders. En dat wordt een politiek item. Want een wethouder die de gemeenteraad verkeerd informeert, heeft per definitie een probleem.

Is er sprake van kwade opzet? Nee. Meer van onnozelheid. Vis gaf vorige week toe dat hij in deze kwestie onzorgvuldig en onvoldoende heeft gecommuniceerd, zowel met de gemeenteraad als met zijn collegawethouders. Hij gaf bovendien toe dat hij de zaak beter had moeten onderzoeken. Hij bekende schuld en beloofde beterschap.

Drie redenen

Waarom is de gemeenteraad dan toch nog zo boos? De collegepartijen en de SP lieten zich vorige week niet horen, maar de andere partijen trekken ten strijde. Daarvoor zijn drie redenen.

Ten eerste is Dirk Minne Vis een wat eigenwijze en hardleerse man. Hij heeft in het verleden de gemeenteraad wel vaker op het verkeerde been gezet. Niet vanuit arrogantie, niet vanuit desinteresse, maar omdat hij soms oogkleppen op heeft. En dan solistisch te werk gaat. De huidige klachten over hem zijn dus niet nieuw.

Ten tweede, en dat is terecht, kan de gemeenteraad door dit soort zaken haar werk niet goed doen. Als je in de veronderstelling bent dat er in Dronten geen gebruik wordt gemaakt van payrolling en dat mensen op die manier dus niet worden uitgebuit, zoals in 2015 de kritiek was op payrolling, dan voer je er geen debat over. Als je dan anderhalf jaar later te horen krijgt dat de gemeente wel degelijk gebruikmaakt van deze constructie, zij het in slechts vier gevallen, dan ben je anderhalf jaar niet in staat geweest daar iets aan te doen.

Politiek

Maar er is nog een derde reden. We hebben het hier over politiek. Er komen verkiezingen aan, er valt ook wat te winnen. Het gaat dus niet alleen over de inhoud. Het gaat ook over politiek opportunisme, de vraag of je er wellicht als partij winst mee boekt als deze wethouder moet opstappen, de vraag of je dat kunt gebruiken in je eigen campagne. Vergis u niet: ook op lokaal niveau speelt dat. En of je dan collegepartij bent of oppositiepartij: zodra je ruikt dat je hier politieke munt uit kunt slaan, gaan er ook andere mechanismes spelen.

Link spel

Maar dat laatste is een link spel. Ja, Vis is CDA-wethouder, en als hij opstapt of wordt weggestuurd, is hij de derde wethouder van het CDA in twee collegeperiodes die weg gaat of weg moet. Maar voor zover ik kan dan overzien geniet Vis ook een groot respect bij de mensen buiten de politiek met wie hij te maken heeft, het bedrijfsleven voorop. De vraag is of die er begrip voor hebben dat een wethouder moet opstappen vanwege vier payrolconstructies waar de gemeente gebruik van maakt.

Politiek instinct

Dat is mijn analyse van wat hier aan de hand is. Dirk Minne Vis is een goede wethouder en een goed bestuurder. Hij is alleen geen politiek dier en communiceert slecht, zowel met zijn collega’s als met de gemeenteraad. Mensen buiten de politiek zullen zijn gebrek aan politiek instinct wellicht een goede eigenschap vinden, maar op dit moment is dat zijn grootste bedreiging.

Zijn de fouten die hij heeft gemaakt voldoende om op te stappen of weggestuurd te worden? Dat zal donderdag blijken, als de gemeenteraad bij elkaar komt. Zowel de collegepartijen als de oppositiepartijen overleggen de komende week koortsachtig over wat te doen met Dirk Minne Vis. En hier en daar worden de messen geslepen…