Beschouwing: zin en onzin over Oostvaardersplassen krijgt een vervolg

Lelystad – Nu de rook wat opgetrokken is na een maand van politieke debatten en publieke bijeenkomsten over de Oostvaardersplassen, met de apotheose afgelopen woensdag, wordt de balans opgemaakt.

Onderzoek

Provinciale Staten heeft woensdag besloten te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor een ander beheer in de Oostvaardersplassen. Daarvoor heeft men een aantal ‘richtinggevende uitspraken’ gedaan, die Gedeputeerde Staten een handvat moeten bieden om de komende maanden te onderzoeken of en wat er mogelijk is. De richting die de provinciale politiek kiest is een groter deel van de Oostvaardersplassen open te stellen voor publiek, door meer en betere fiets- en wandelroutes, en te onderzoeken hoeveel grote grazers het gebied kan hebben.

Uitgangspunt bij dat laatste is dat het aantal grote grazers ten dienste moet staan aan de vogelpopulatie. Daarmee keert het natuurgebied terug naar de oorsprong: het was ooit een vogelreservaat, de grote grazers zijn er later bijgekomen. Maar het is niet alleen het welzijn van de vogels, kwalitatief en kwantitatief, die de politiek voor ogen heeft. Het kaalgevroten landschap is, ook vanuit toeristisch en recreatief oogpunt, de politiek een doorn in het oog. Het gebied zal dus ook groener moeten worden. Ook daar moet rekening mee worden gehouden bij het vaststellen van de maximale grootte van de kudde edelherten, konikpaarden en heckrunderen.

Deskundigen

Nu moet eerst gedeputeerde Rijsberman aan het werk. Hij zal een begeleidingscommissie van deskundigen moeten instellen die zich over bovenstaande richting gaat buigen en met een advies komt. Dat moet nog voor de zomer gebeuren. Pas dan zal blijken of en hoeveel grote grazers er uit het gebied moeten verdwijnen en hoe dat gaat gebeuren. Tot nu toe worden de zwakke dieren van wie het vermoeden bestaat dat zij het einde van de winter niet zullen halen, afgeschoten. Twee partijen in de Staten hebben al aangegeven onder geen enkele voorwaarde akkoord te gaan met afschot van gezonde dieren. Zij zien meer in geboortebeperking, maar dat is natuurlijk geen oplossing voor de huidige kudde.

Juridisch

Maar dat is niet het enige dilemma waar gedeputeerde Rijsberman het hoofd over kan buigen. Hij heeft, al voor de behandeling van afgelopen woensdag, aan de Staten laten weten dat hij eerst zal laten onderzoeken wat er überhaupt juridisch mogelijk is. Ten eerste is de Oostvaardersplassen een ‘Natura 2000’-gebied. Dat betekent dat de flora en fauna er een beschermde status heeft. Dat betekent dus dat alle ingrijpen daaraan getoetst zullen moeten worden.

Maar ook bij de overdracht van het beheer op 7 december vorig jaar van het Rijk naar de provincie zijn er afspraken gemaakt tussen de staatssecretaris van Economische Zaken en het college van Gedeputeerde Staten over het dierenwelzijn van de grote grazers. Het is de vraag of een ander beheerplan past in die afspraken, ook al is de provincie nu verantwoordelijk voor het beheer.

Laaiend vuur

Dat het beleid in de Oostvaardersplassen verandert, is dus nog lang niet zeker. Eén ding is wel zeker: de discussie is nog lang niet ten einde. Waar de afgelopen maand deskundigen en mensen met een hart voor het gebied over elkaar heen rolden met tegengestelde meningen, adviezen, handtekeningenacties en verwensingen op internet, worden de stellingen nog niet verlaten.

De landelijke media stoken het vuurtje lekker op. Dagblad Trouw kopt na het debat ‘Duizenden grote grazers moeten verdwijnen uit de Oostvaardersplassen’, om daar in het artikel het woordje ‘waarschijnlijk’ aan toe te voegen. Maar in het woensdag aangenomen voorstel staat daar helemaal niets over. En dat Rijsberman in het dagblad 'Rijsterman' heet, ach, dat zullen we maar een taalfoutje noemen. De Volkskrant maakt in een ‘scrollytelling’ op haar site melding van de toeristische plannen. De ‘meer en betere wandel- en fietsroutes’ uit het voorstel zijn daar ‘hotels, lodges en recreatiewoningen’ geworden. Knap.

Alternatieve feiten

VVD-fractievoorzitter Jan de Reus, één van de bedenkers van het woensdag aangenomen initiatiefvoorstel, beklaagde zich in het debat al over de geschreven media. Die zijn niet te vertrouwen want die verkondigen de grootst mogelijke onzin, vond hij. Want het ging hier volgens hem om een ‘procesvoorstel’, en niet om vermindering van de kudde grote grazers. En hotels en lodges, daar valt in het hele voorstel helemaal niets over te vinden.

Voor wat betreft het laatste heeft De Reus gelijk. Dat hebben tegenstanders van het voorstel er van gemaakt en bepaalde media hobbelen daar achteraan. Een fraai staaltje ‘alternatieve feiten’. Voor wat betreft de grote grazers moet De Reus de hand wel in eigen boezem steken, want in elke toelichting op het voorstel werd er gewag gemaakt van kaalgevroten vlaktes, een te grote kudde en afschot, geboortebeperking of het verplaatsen van grote grazers. Om dan in het finale debat met droge ogen te beweren dat het daar helemaal niet over gaat, is een beetje onzin.

Waarheid

Maar ja, het gaat er om wat je wil geloven. De waarheid is daar ondergeschikt aan. Zo wist Wout Jansen (50Plus) woensdag te melden zeker te weten dat 80 procent van de dieren die in de winter dood gaat geen genadeschot krijgt, maar gruwelijk verhongert. De officiële cijfers geven aan dat 10 procent verhongert en 90 procent wordt afgeschoten, maar Jansen weet anders, want hij is in het gebied geweest en heeft filmpjes op Youtube gezien.

En de deskundigen die op de ‘hoorzitting’ van PVDA, GroenLinks en de Partij voor de Dieren spraken vorige week, kregen een veeg uit de pan van de PVV. Dierenarts Henk Luten, actief in de Oostvaardersplassen, voormalig adviseur ‘Ecologie en Innovatie’ van Rijkswaterstaat Theo Vulink, Vrijheid, Prof. Dr. Han Olff, hoogleraar ‘Ecologie en Natuurbeheer’ aan de Rijksuniversiteit Groningen en Prof. Dr. Jozef Keulartz werden door de PVV weggezet als ‘groene gekkies’, kennelijk omdat ze een ander geluid lieten horen. Die hoef je dan ook niet meer serieus te nemen.

‘Winter is coming’

En terwijl het buiten vriest en de grote grazers de volgende winter in gaan, is er één ding duidelijk: de discussie over de Oostvaardersplassen is nog niet ten einde. Nog lange niet….

Lees meer in ons dossier: Grote grazers.