Opinie: 'Geen ruimte in Nederland voor zoveel grazers'

Lelystad - Correspondent Hero Moorlag vergeleek de situatie van de grote grazers in de Oostvaardersplassen met die in het Lauwersmeergebied. Zijn conclusie: 'In Nederland is geen ruimte voor zoveel grazers'. Lees hier zijn verhaal.

Hongerende en lijdende dieren

Onlangs laaide de discussie over het buitensporige aantal grote grazers in de Oostvaardersplassen weer hoog op. Bij de laatste helikoptertelling: 975 konikpaarden, 3400 edelherten en 180 heckrunderen, in totaal 4555 grote grazers op 5600 hectare. Hoge wintersterfte op een bijna volledig kaalgevreten land dat met hekken is afgerasterd. Hongerende en lijdende dieren.

Er zijn commentatoren die het begraasde deel van de Oostvaardersplassen vergelijken met een concentratiekamp. Anderen beweren: vindt dergelijke sterfte op een boerderij plaats, dan krijgt de boer een rechtzaak aan zijn broek.

Is er voldoende ruimte?

De centrale vraag blijft onverkort: bieden natuurgebieden in het overbevolkte Nederland voldoende ruimte voor een Serengeti-achtige situatie waarin de natuur haar gang kan gaan? En: aanvaardt het publiek dat hier ieder jaar honderden dieren creperen?

Bedenker van het project, bioloog Frans Vera, vindt dat de Oostvaardersplassen die ruimte biedt. Tijdens een lezing confronteerde hij zijn toehoorders met: ‘We zijn in Nederland vergeten wat echte natuur is.’

Troosteloze vlakte

Wie vanuit Zwolle met de trein via Lelystad naar Amsterdam reist, ziet op een gegeven moment de troosteloze vlakte van de Oostvaardersplassen. De vele dode bomen en struiken, geschild door hongerige grote grazers, doet apocalyptisch aan. Honderden edelherten en koniks grazen op de vlakte.

Onderzoekers constateerden dat van biodiversiteit geen sprake meer is. Het aantal soorten wilde planten is miniem en vogels broeden er nauwelijks. De graasdruk gaat de draagkracht van het gebied ver te boven. De plassen worden open gehouden door honderden grazende grauwe ganzen. Vossen vangen in het voorjaar de kuikens. Hier is geen sprake van natuurlijk evenwicht, omdat er geen grote roofdieren zijn, zoals in de Serengeti.

(De tekst gaat verder na de foto)

 

Wie een bezoek brengt aan Nationaal Park Lauwersoog ziet onmiddellijk het verschil. Met 6000 hectare is het iets groter dan de Oostvaardersplassen, maar er lopen slechts 250 koniks, 650 Hooglanders en ieder jaar worden zo’n honderd koeien ingeschaard.

Grote biodiversiteit

De biodiveriteit in het Lauwersmeergebied heeft nauwelijks te lijden van grote grazers. Struiken en bomen blijven groen en het aantal soorten wilde planten is hoog. Op de weilanden broeden kievit, wulp en veldleeuwerik en in de rietvelden baardmannetje en rietgors. Tienduizenden wilde ganzen, vooral brandgans en rotgans, fourageren in de wintermaanden op de weilanden. Voor vogelaars is de zeearend absolute topper. De vliegende deur broedt overigens ook in de Oostvaardersplassen.

Gerepte natuur

Vera wilde ongerepte natuur scheppen toen werd besloten de Oostvaardersplassen aan haar lot over te laten. Vera zag zijn kans schoon en dacht aan de Serengeti. Je moet de natuur haar gang laten gaan en grote grazers inzetten in het beheer.

In de praktijk blijkt dat de ruimte te beperkt is voor zoveel grazers. De schepper houdt echter vol dat deze natuur ongerept is. Het grote publiek vraagt nu andermaal in te grijpen, want er hangt een kadavergeur in de Oostvaardersplassen. In een land als Nederland hoef je je toch niet te schamen voor gerepte natuur.

Minder bezoekers

De beheerders van de Oostvaardersplassen constateren dat minder mensen het gebied bezoeken. Ja, men bezoekt de vogelkijkhutten. Want op de plassen zie je bijzondere eenden en met een beetje geluk een ijsvogel. Men mijdt het gebied van de grote grazers, want wat is daar nou te zien.

De euforie van de film Nieuwe Wildernis is afgezwakt. Als rode draad volgen de makers een konikveulen dat uiteindelijk sterk vermagerd sterft. Het kadaver raakt bedekt met sneeuw.

Hoe nu verder?

Maar hoe nu verder? Afschot van honderden koniks en edelherten zal ook weerstand bij de bevolking oproepen. Wellicht is het beter robuuste natuurlijke verbindingen aan te leggen die de dieren een uitweg bieden, bijvoorbeeld richting het IJsseldal.

De discussie is opnieuw gestart. In het algemeen vindt men het onaanvaardbaar dat zoveel dieren van honger omkomen. Komt er een Mea Culpa van Vera?

Hero Moorlag

Lees meer in ons dossier: Grote grazers.