Watersnood 1916 ligt aan basis ontstaan Flevoland

Lelystad - De geboorte van Flevoland duurde lang. De bevalling begon in 1942 met de drooglegging van de Noordoostpolder en eindigde in 1968 met het droogvallen van Zuidelijk Flevoland.

Lely ziet plan werkelijkheid worden

Er waren verschillende gebeurtenissen en beslissingen die leiden tot het ontstaan van de jongste provincie van Nederland, maar misschien wel de belangrijkste was de watersnoodramp van 1916. Die gebeurtenis zorgde ervoor dat de Zuiderzeewet werd aangenomen waardoor ingenieur Cornelis Lely zijn jaren oude plan om van de Zuiderzee land te maken werkelijkheid zag worden.

Op de lange baan geschoven

Het genoemde plan van Lely (1854-1929) dateerde al van 1891. De jonge civiel ingenieur wilde afsluiting en gedeeltelijke droogmaking van de Zuiderzee. Economische en politieke ontwikkelingen zorgden ervoor dat achtereenvolgende kabinetten het plan op de lange baan schoof.

Kentering

Er kwam een kentering door twee gebeurtenissen. In de eerste plaats was daar het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland niet mee vocht in deze oorlog, kwam de handel stil te liggen. Nederland zat daardoor bijna zonder levensmiddelen. Om het voedseltekort op te lossen was meer landbouwgrond nodig. Het plan van Lely was ineens een serieuze optie.

Zuiderzeewet

De tweede gebeurtenis die een katalysator was voor het plan van Lely vond plaats in 1916. Gebieden rondom de Zuiderzee overstroomden. De regering vond dat het voor de veiligheid van Nederland beter was als de Zuiderzee zou worden afgesloten en drooggelegd. Twee jaar later, op 14 juni 1918, kwam de regering met de Zuiderzeewet, waarin dit plan werd voorgelegd.

Protest van vissers

Vissers uit de dorpen rond de Zuiderzee protesteerden; zij zouden werkloos worden na drooglegging van de Zuiderzee. De vissers werden echter niet schadeloos gesteld. De regering kwam met een aantal steunmaatregelen, die het de vissers gemakkelijker zouden maken de Zuiderzeevisserij te beëindigen. Hierna de kon de inpoldering beginnen, in 1930 viel de Wieringermeer in Noord-Holland als eerste polder droog. Twee jaar later werd de Zuiderzee, na aanleg van de Afsluitdijk, IJsselmeer. Er kon worden begonnen met het werk om de provincie Flevoland aan te leggen.

Kink in de kabel

Er dreigde echter een kink in de kabel te komen. Door de wereldwijde economische crisis was er geen geld meer en door de hoge kosten dreigde de drooglegging van de Zuiderzee gestopt te worden. Daar stak minister-president Hendrikus Colijn een stokje voor. Hij vond dat de inpoldering van het IJsselmeer moest doorgaan. Hij zorgde ervoor dat er in 1935 een definitief plan kwam voor de Noordoostpolder. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog werd de dijk aangelegd, het eerste werk dat gedaan moet worden om een polder droog te maken. Hierna werd het water weggepompt zodat de Noordoostpolder in 1942 drooggemalen was. Oostelijk Flevoland volgde in 1957. Daarna werd het tweede deel van Flevoland drooggelegd. Zuidelijk Flevoland ontstond in 1968. Een nieuwe provincie - hoewel pas op 1 januari 1986 officieel ingesteld - was geboren.

Markerwaard is er nooit gekomen

Het plan Lely werd overigens niet geheel uitgevoerd. De laatste polder die er volgens dat plan zou komen - de Markerwaard - is er nooit gekomen. De dijk tussen Lelystad en Enkhuizen herinnert aan dat laatste deel van het plan van de grondlegger van Flevoland. Het aanleggen van die dijk was de eerste stap voor de aanleg van de Markerwaard.

Dit verhaal is tot stand gekomen met dank aan Nieuw Land Erfgoedcentrum.

Lees meer in ons dossier 'Stormvloed 1916'.