'Sloop van Golfslag is historische vergissing'

Emmeloord - Verzorgingshuis De Golfslag in Emmeloord staat te koop. Zorggroep Oude en Nieuwe Land wil er van af. Maar slopen, daar wil architect Jurjen van der Meer van DeZwarteHond niks van weten. 'Dat zou echt een historische vergissing zijn'.

DeZwarteHond uit Groningen ging in 2012 samen met Bonnema Architecten van Abe Bonnema, die de Golfslag ontwierp. Begin jaren negentig verzette die zich hoogstpersoonlijk nog hevig tegen de plannen van toen om het gebouw tegen de vlakte te gooien.

Rond 2002, na het overlijden van de architect, werd er opnieuw een balletje opgegooid om het ‘ouderwetse’ verzorgingshuis te doen verdwijnen. ‘Ook daar verzetten de partners van Bonnema Architecten zich met succes tegen,’ weet Van der Meer nog.

Peperduur

‘Zij lieten onderzoeken of er niet mogelijkheden waren om het gebouw anders te gaan gebruiken. Maar het was peperduur om dat mogelijk te maken.’ Hoe dan ook, De Golfslag bleef.

En dat is volgens de architect maar goed ook. ‘Het zou een historische vergissing zijn om dit gebouw te slopen. De Golfslag is een belangrijk onderdeel van de architectuurgeschiedenis van Emmeloord en Noordoostpolder. Dat moet je behouden.’

De sloophamer is overigens ook (nog) niet in beeld. De gemeente Noordoostpolder heeft inmiddels aangegeven het gebouw te willen houden en mee te werken aan een eventuele bestemmingsplanwijziging, zodat het beter verkoopbaar is.

Kenmerkend

Van der Meer: ‘Het is een architectonisch monument, heel kenmerkend voor die tijd. En heel vooruitstrevend. Het is alleen niet zo oud, omdat de polder niet oud is en dus lijkt het misschien minder belangrijk. Maar je moet het vergelijken met monumentale panden uit de achttiende eeuw in Amsterdam. Die worden toch ook niet zomaar weggehaald?’

Volgens Van der Meer moet de Noordoostpolder zuinig omspringen met de gebouwen die ‘herinneren aan haar bijzondere ontstaansgeschiedenis’. ‘Er zijn er niet veel misschien, ze zijn ook nog niet zo oud als je naar de rest van Nederland kijkt, maar ze moeten worden gekoesterd. De polder verdient rijksmonumenten.’

In het geval van de Golfslag is er bijvoorbeeld het golfje dat herinnert aan de voormalige zee. ‘Het staat op kolommen, dat was in die tijd bijzonder. En de balkons zijn ook erg kenmerkend, net als de dwarswanden voor de verschillende huisjes. De indeling was vernieuwend. Onderin kantoren en gemeenschappelijke ruimtes, bovenin de woonfabriek.’

Te duur

De vraag is alleen hoe De Golfslag in de benen kan blijven. Veel opties tot herinrichting zijn er niet en de onderhoudskosten zijn hoog. ‘Ik snap ook best wel dat Zorggroep Oude en Nieuwe Land niet alleen die kosten kan ophoesten. Het gebouw is te duur in onderhoud en aanpassen naar een nieuwe functie is ook erg kostbaar. We willen toch niet dat het geld dat eigenlijk bedoeld is voor de zorg hier aan opgaat.’

Bijspringen

Wat hem betreft zou de rijksoverheid financieel moeten bijspringen. ‘Het gebouw is namelijk voor geen enkele koper rendabel te maken, dat is een feit. Daarom moeten we stoppen met rendabel en cultuurhistorie te willen vermengen met elkaar. Dat kan gewoon niet.

Maar met financiële steun vanuit de overheid zou de Golfslag een prima tweede leven kunnen krijgen als woongebouw. ‘Voor jongeren bijvoorbeeld,’ oppert Van der Meer.

Wonen en werken in één gebouw

Maar dan wel gecombineerd met kleine ondernemingen. ‘Het gebouw heeft de mogelijkheden daarvoor. En wonen en werken in één gebouw past helemaal in deze tijd.’

Samenwerking tussen rijksoverheid, de koper en de huidige ontwikkelingen op het gebied van wonen en werken is dus cruciaal, wat hem betreft.

‘Ik wil daar best over meepraten in een soort denktank hoor. En als we dan uiteindelijk tot de conclusie komen dat het toch allemaal niet haalbaar is, dan zullen wij ons echt niet verzetten tegen sloop. Natuurlijk niet, we moeten niet koste wat kost dit gebouw willen behouden.’
Maar zijn best daarvoor doen, kijken naar de mogelijkheden, dat is wel iets waar Van der Meer voor pleit.

‘Sober en efficiënt’

De architect wil er liever niet aan denken wat er terug zou komen als de Golfslag onverhoopt toch verdwijnt. ‘Dat laat zich wel raden natuurlijk. In plaats van een markant gebouw dat ons herinnert aan de ontstaansgeschiedenis van dit gebied, komt er sober en efficiënt voor terug. Precies passend bij de deze tijd.’

Lees meer in ons dossier: Golfslag.