Analyse: Uitslag Statenverkiezingen levert flinke puzzel op

Lelystad - De kiezer heeft gesproken. Nou ja, een minderheid van de kiezers, 45,4 procent om precies te zijn, bracht op 18 maart zijn stem uit voor de Provinciale Staten van Flevoland. En de uitslag levert een flinke puzzel op.

De verkiezingen leveren een versnipperde Staten op, waarin de huidige coalitie van VVD, PvdA en CDA/CU geen meerderheid heeft. Het vormen van een nieuw college zal nog een flinke dobber worden.

Meest opvallende verschuiving op links

De meest opvallende verschuiving is die op links. Waar de PvdA tot voor woensdag koploper was met zes zetels, zag die partij haar zetelaantal met de helft teruggaan. De SP heeft vijf zetels na de verkiezingen (plus twee) en is dus de grootste linkse partij in de staten. Dat maakt dat de college-onderhandelingen er niet makkelijker op zijn geworden. De oude coalitie had een meerderheid van 22 van de 39 zetels. Nu hebben die partijen 18 van de 41 zetels (Flevoland is gegroeid en dus zijn er twee statenleden bijgekomen).

Vijf partijen

Kijkend in de glazen bol is er één ding duidelijk: het nieuwe college van Gedeputeerde Staten zal in ieder geval uit vijf partijen bestaan. Er zijn slechts twee combinaties mogelijk van vier partijen: VVD, PVV, CDA en SP zouden samen een meerderheid hebben van 23 van de 41 zetels. Maar de kans dat VVD, CDA en SP samen met de PVV in een bestuur willen zitten, is minimaal. De VVD heeft al eerder laten weten de Marokkanenuitspraak van Geert Wilders (‘minder, minder, minder’)  onaanvaardbaar te vinden, en aangezien de provinciale afdeling daar geen afstand van wil nemen, zal de PVV niet terug te vinden zijn in een nieuw college. De andere combinatie is VVD, CDA, SP en D66, met 21 zetels. Maar die minieme meerderheid bij zo’n bijzondere samenstelling maakt die combinatie niet aannemelijk.

Huidige college wil liefst op oude voet verder

Daarbij komt dat het huidige college het prima met elkaar kon vinden en het liefst op de oude voet verder wil. Het lijkt dus logisch dat VVD, CDA/CU (in de nieuwe situatie goed voor samen 8 zetels, dat waren er 7) en PvdA wel met elkaar doorgaan. Daar zal dan een vijfde partij bij moeten worden gezocht. En daarvoor zijn eigenlijk maar twee mogelijkheden.

Combinaties D66 en SP

Een combinatie met D66 levert een coalitie op met 22 zetels, een kleine meerderheid. D66 heeft zich echter de afgelopen periode niet erg constructief gedragen. Het kritische en eigengereide optreden van Michiel Rijsberman in de staten heeft bij de huidige collegepartijen voor weinig sympathie gezorgd. Tel daarbij dat een eventuele combinatie met de SP voor een zetel meer zorgt en het is redelijk te veronderstellen dat die partij nu op het vinkentouw zit.

Poppetjes

Dan is het ook zaak naar de poppetjes te kijken. De oude samenstelling van twee VVD-, één PvdA- en één CDA/CU-gedeputeerde is met de huidige uitslag onhaalbaar. Tegelijkertijd is het onvoorstelbaar dat er vijf gedeputeerden komen. Dat betekent dat er combinaties moeten worden gezocht. Als de VVD een gedeputeerde inlevert, iets wat onontkoombaar is, zouden CDA/CU, de PvdA en de SP ook een gedeputeerde kunnen leveren. Er is ook nog de mogelijkheid dat PvdA en SP één kandidaat leveren, net als CDA en ChristenUnie dat de afgelopen periode deden. In dat geval is het ook nog denkbaar dat er drie gedeputeerden terugkeren in plaats van vier.
In alle gevallen kunnen Jan-Nico Appelman (CDA/CU) en Jaap Lodders (VVD) met een gerust hart vertrouwen op de uitkomst, zij kunnen nog wel een periode als gedeputeerde door. Voor Peter Pels, de eerste kandidaat van de PvdA, is het spannender, net als voor Michiel Rijsberman of en als D66 wordt uitgenodigd voor het pluche. Wie eventueel voor de SP gegadigde is voor de functie van gedeputeerde, is onbekend: lijsttrekker Arie Stuivenberg zou als ‘straatvechter’ in de staten zeer gemist worden.

Ruziemakers 50PLUS

Kortom: er verandert wel wat. Daarnaast laten de uitslagen van de verkiezingen nog wat andere opmerkelijke dingen zien. De fractie van 50PLUS ziet haar zetelaantal verdubbelen (van 1 naar 2), maar opmerkelijk daarbij is dat de nummer 5 van de lijst, huidig statenlid Erik Boshuijzen, met voorkeurstemmen is gekozen. Hij neemt samen met lijsttrekker Wout Jansen plaats in de bankjes en die twee vochten elkaar voor de verkiezingen zo ongeveer de tent uit. Dat wordt interessant.

Informateur Klip

Omdat de VVD de grootste partij is geworden in Flevoland, mag zij het bal openen. Dat doet zij met Tanja Klip, die maandag als informateur is benoemd. Tanja Klip is sinds maart 2013 dijkgraaf van het waterschap Vallei en Veluwe. Daarvoor was zij gedurende acht jaar gedeputeerde in de provincie Drenthe en drie jaar wethouder in Coevorden. Zij zal met alle partijen gaan praten, waarbij haar opdracht is een coalitie te onderzoeken die kan ‘steunen op een werkbare meerderheid  met een gedeelde visie en ambitie voor de toekomst en die vertrouwen geeft in een solide en toekomstgerichte wijze van besturen’. Naar verwachting zal haar advies volgende week gereed zijn.

Lees meer in ons dossier: Provinciale Statenverkiezingen Flevoland 2015