Zeilen zoals de VOC-vaarders dat deden

Lelystad - Op zoek naar inspiratie voor een leuk betaalbaar uitje in of rond Lelystad? In augustus onderneemt verslaggeefster Dominique de Groot verschillende buitenactiviteiten. Deze week maakt ze een zeiltocht met de Bounty op het Markermeer.

Opperkoopman Francisco Pelsaert

‘Alle schepelingen verzamelen!’ roept kapitein Alex van Klaveren. ‘We gaan aan boord.’

Samen met een twintigtal andere bezoekers betreed ik het zeilschip Bounty dat is aangemeerd in Bataviahaven vlakbij de replica van VOC-retourschip Batavia. We gaan zeilen net zoals de VOC-vaarders dat deden in 1628, maar dan wel op een wat luxer en moderner schip. In gedachten stel ik me voor dat niet Alex maar Francisco Pelsaert, toentertijd de opperkoopman van de Batavia, ons opwacht op het schip en dat we ons klaarmaken voor een maandenlange reis naar Java. De deftige dames gekleed in sierlijke hoepeljurken behangen in juwelen, de mannen in pak met een spierwit maillot.

Windkracht 2

Aan boord worden we ontvangen met een glas Sangria en voor de kinderen is er limonade. Perfect zeilweer is het niet, het is windkracht 2 en het miezert maar dat betekent niet dat de zeiltocht in het water valt. Nu snap ik wel waarom een zeereis vroeger maanden kon duren.

Meehelpen is niet verplicht

‘We gaan de zeilen losgooien en proberen zonder motor weg te varen. Wie helpt mee?,’ vraagt Alex aan zijn tijdelijke crew. Een paar kinderen en enkele ouders steken voorzichtig hun hand in de lucht. Meehelpen is niet verplicht. Wie liever toekijkt of alleen van het varen wil genieten kan plaatsnemen op de loungebanken, in de kajuit een drankje drinken en hapje eten of de stuurhut bekijken.

Duidelijke uitleg

Om het wat makkelijker te maken voor de landrotten heeft Alex de lijnen een kleur gegeven in de volgorde rood, wit, blauw en groen. Na een duidelijke uitleg van de kapitein, over het vasthouden en opruimen van de lijnen, trekken de matrozen het eerste zeildoek los.

Ik merk dat de kinderen in het begin het zeilen nog een beetje spannend vinden, later staan ze te popelen om hun spierballen te gebruiken. Van de negen zeilen worden er deze reis zeven gebruikt. ‘Hoe meer zeilen we hebben, hoe meer vaart we maken.’ Want de zeilen moeten een schip voortstuwen dat ruim 180 ton weegt.

Ai ai kapitein

Brigantijn Bounty is een replica van wat vroeger een piratenschip was. En dat vinden de kinderen heel interessant. ‘Zaten hier vroeger echt piraten op?,’ vraagt een klein jongetje met grote ogen aan zijn vader. Zijn vader knikt. Op dat moment worden we ingehaald door een vrachtschip. ‘We worden geënterd, naar de kanonnen!’, grapt de man. We varen dan wel als VOC-vaarders, het schip is op een aantal punten helemaal van deze tijd. ‘Vroeger moest je op een touwladder naar boven klimmen om de zeilen los te gooien. Dat hoeft nu niet meer,’ legt Alex uit. ‘Daarnaast zijn onze zeilen van sterker materiaal gemaakt zodat ze langer meegaan. De pennenbank, waar al het touwwerk aan bevestigd is, was vroeger van hout en is nu van aluminium.’

Batavia Opstapdagen

Alex runt het bedrijf met zijn moeder Ellie, die verantwoordelijk is voor de catering. Het dwarsgetuigd zeilschip bestaat dit jaar tien jaar en wordt veelal gebruikt als trouwlocatie en voor familie- en zakenuitjes. In de zomerperiode van 12 juli tot 24 augustus stellen ze hun schip beschikbaar voor de Bataviawerf Opstapdagen.

Van viskotter naar luze zeilschip

De tweemaster werd in 1954 gebruikt als viskotter op de Noordzee en is na een grondige verbouwing in 2004 opnieuw te water gelaten als luxe varend zeilschip. In 2013 speelde de Bounty tijdens de koningsvaart een belangrijke rol. Als de zeilen zijn gestreken, mogen we plaatsnemen achter het roer in de kapiteinshut en krijgen de kinderen een ballon in de vorm van een hondje. Vanuit de hut heb je uitzicht op de kustlijn van Lelystad met in de verte de televisietoren. Na anderhalf uur varen gaan wij schepelingen opnieuw aan het werk want de boot moet weer richting haven.

'Trekken tot het vinkentouwtje'

De zeilen worden gehesen en de touwen vastgelegd aan de pinkenbank. ‘Trekken tot het vinkentouwtje. Goed zo. Rood mag wat langzamer en groen moet een beetje doortrekken,’ commandeert Alex. ‘De kont van het schip draait tegen de wind in, want als de zeilen tegen de wind in staan worden we alle kanten opgeblazen.’ Met veel gebonk en geratel komt de motor op gang en zo varen we het laatste stukje over het Markermeer.

Tips

- De Bataviawerf Opstapdagen duurt tot en met 24 augustus, alleen te boeken op vrijdag, zaterdag en zondag.

- Je kunt een arrangement boeken waarbij een bezoek aan de Bataviawerf te combineren is met 2 uur varen op de Bounty.

- Kinderen die niet kunnen zwemmen krijgen verplicht een zwemvest.

Kijk voor meer informatie op de website van de Bounty.

Lees ook de vorige reportage van Dominique: Verslaggeefster Dominique waagt zich aan swing golf