Historie: Herman Bekius, eerste huisarts en leraar van Lelystad

Lelystad - Herman Bekius is een bekende naam in Flevoland. Hij was de eerste huisarts en leraar van Lelystad. Het is precies zestig jaar geleden dat hij voet aan wal zette van het werkeiland Lelystad.

Wat deed deze pas afgestudeerde huisarts eigenlijk op het nieuwe land?

Dienstweigeraar

Hij werd als dienstweigeraar ter werk gesteld op Perceel P, zoals Lelystad toen werd genoemd. Zijn huis bestond uit een klein kamertje met drie rieten stoelen en een ronde rieten tafel. Hij keek uit op de dijk, waarop een enkele grasspriet te ontdekken was. ‘Eens zou hier de polder zich uitstrekken, nu nog slechts een eentonige grijze watervlakte. Ik begreep dat het niet mee zou vallen; van de drukte naar de stilte; vrouw en zoon moest ik in Groningen achterlaten’, schrijft hij in het boek Geschiedenis Werkeiland Lelystad 1950-1958.

Kaartsysteem

Als arts had hij het niet erg druk. Zoveel mensen woonden ook nog niet op het eiland. Hij vulde zijn tijd met het opzetten van een kaartsysteem, het bepalen van de bloedgroep van de volwassen semipermanente bewoners, het begeleiden van bevallingen en het geven van onderwijs aan twee leerplichtige kinderen op het eiland.

Geïsoleerd

‘Hij speelde een hele belangrijke rol tijdens de periode waarin het werkeiland wekenlang geïsoleerd was. Het IJsselmeer was dichtgevroren. Schepen konden het eiland niet meer bereiken. Dokter Bekius was degene die contact onderhield met de minister en ervoor zorgde dat bommenwerpers en helikopters vers fruit en post dropten’, vertelt Bob Flobbe. Hij was destijds een van de weinige kinderen op het eiland.

Flobbe vertelt dat hij een keer in de week naar school in Harderwijk ging. De overige dagen leerde hij thuis. Toen het meer dichtvroor dacht hij; geen school en geen huiswerk! Dat viel even tegen toen de ouders op het eiland hadden bepaald dat de dokter de lessen wel kon overnemen.

Ziekenhuisschool

‘Samen met Gerrit de Jong ging ik meerdere malen per week naar de ziekenhuisschool, waar dokter Bekius lesgaf.  We kregen regelmatig dictee. Niet over woordjes als roos, vuur, pim of aap, noot, mies… nee, echte toegepaste praktijk; De staart van de aap doet zeer. De aap moet met de staart in de soda. De staart is nat’, lacht hij.

In het voorjaar kwam er een onderwijsinspecteur op bezoek. ‘Dokter Bekius sprak met hem en vroeg hoelang hij zou blijven. De man keek op zijn zakhorloge. De dokter zei: “Leuk dat u zo’n mooi oud horloge hebt. De jongens zijn net toe aan Romeinse cijfers en ik moet nodig weg.” Toen hebben we van de inspecteur zelf lesgehad.’

Meeuwen en eieren

‘Gerrit en ik kregen regelmatig biologieles. In het voorjaar gingen we met de roeiboot naar de Markerwaarddijk, waar we alle soorten meeuwen en eieren leerden kennen. Ja, zijn lessen waren best leuk.’

In 1954 werd de eerste (openbare) lagere school op het eiland. Tijmen van Voorst werd aangesteld als leraar en begon met zeven leerlingen, verdeeld over vier klassen. Herman Bekius kon weer doen waarvoor hij geleerd had; zorgen voor een goede gezondheidszorg op het eiland.

Heimwee

Hij verhuisde later naar Dronten, waar hij in 1964 het eerste gezondheidscentrum van Nederland opende. Een huisarts, tandarts en later ook de fysiotherapeut en maatschappelijk werk waren in een gebouw te vinden. In een interview in 1995 vertelt Bekius dat men zich niet alleen richtte op de lichamelijke maar ook op de mentale gesteldheid van de patiënten. In die tijd hadden veel mensen heimwee naar het oude land.

Herman Bekius overleed op 1 februari 1999 in Dronten.

Tekst: Corinne Groenenberg

In Lelystad is de Dokter Herman Bekiusschool naar deze Flevolandse pionier vernoemd.

Lees meer over en van dokter Herman Bekius op Flevolandsgeheugen.nl.

Lees hierover ook het FlevoPost Posse-weblog 'Unieke verhalen over Lelystad-eiland'