Column Kees Bakker | Zelfreflectie met lef bij hoofdpijndossier

Dronten - Raadslid Paul Vermast (GroenLinks) maakte donderdag een vergelijking tussen de toeslagenaffaire en het oneigenlijk grondgebruik-project van de gemeente Dronten. En die vergelijking is waardevol.

Natuurlijk, in de toeslagenaffaire gaat het om andere zaken. Het drama dat daar door overheidsingrijpen en gerechtelijke uitspraken is veroorzaakt, is vele malen groter dan die bij de gemeentelijke aanpak van het oneigenlijk grondgebruik.

Juridisch

Maar er zijn ook parallellen. Ten eerste is de aanpak rondom het oneigenlijk grondgebruik voornamelijk juridisch ingestoken. Ten tweede geldt daar dat de regels dan voor iedereen hetzelfde moeten zijn. Gelijke monniken, gelijke kappen. Daardoor ontbreekt de menselijke maat. Een brief over een stukje gemeentegrond dat illegaal bij de tuin is getrokken kan namelijk juridisch wel in orde zijn, maar komt in veel gevallen wel intimiderend over op bewoners. En als er dan ook bij staat dat de situatie binnen een aantal weken in de oorspronkelijke staat moet worden hersteld, heeft dat impact. Die impact is op een dame van 80 die zich van geen kwaad bewust is anders dan die op iemand van 40 die de wegen in de maatschappij wel weet en bovendien de tuin in de grond in de oorspronkelijke staat kan herstellen.]Die impact is sowieso op iemand die zich van geen kwaad bewust is groter dan op iemand die willens en wetens stiekem een stukje gemeentegrond bij de tuin heeft betrokken.

Oppakken van signalen

Maar er is meer vergelijkingsmateriaal. Landelijk was de toeslagenaffaire feitelijk een gevolg van oppakken van signalen over misbruik van toeslagen en een politiek die vervolgens vroeg daar hard tegenop te treden. Dat is het signaal waarmee overheidsinstanties op pad werden gestuurd.

Bij het oneigenlijk grondgebruik ging het om een door het toenmalige college van b+w ingezette actie. Toen in de gemeenteraad echter ter sprake kwam dat de gemeente mensen die illegaal een stuk grond in gebruik hadden waar dat kon de grond wilden laten kopen voor een zacht prijsje, wist Paul Vermast zich te herinneren dat de toenmalige gemeenteraad daar een stokje voor stak. Voor een zacht prijsje een illegale situatie legaliseren? Nee zeg, laat die bewoners maar het volle pond betalen! Als iemand iets pikt en betrapt wordt, zeg je ook niet dat de dief korting krijgt als hij de gestolen waar alsnog afrekent.

Dat was de boodschap waarmee het college en de ambtenaren op pad werden gestuurd. Dat het project vervolgens puur juridisch wordt ingestoken, is dan mede het gevolg daarvan. Als je dan als gemeenteraad, als bewoners daarover gaan klagen, dat ‘aan de kaak stelt’ en het college of een wethouder ter verantwoording roept, heb je wel een kilootje boter op je hoofd.

Menselijke maat

Het is dus goed dat, bij de evaluatie van dit project, de gemeenteraad het college vraagt hoe dit soort projecten in de toekomst wat meer volgens de menselijke maat geregeld kunnen worden en kan worden voorkomen dat groepen bewoners zich geschoffeerd voelen. Het is goed dat de Rekenkamer daar aanbevelingen heeft gedaan en er een lokale ombudsman komt. Het is goed dat er wordt gekeken naar de communicatie naar en met bewoners.

Maar de gemeenteraad moet ook haar eigen handelen onder de loep nemen. Anders worden volgende keer net zulke fouten gemaakt. Mooi dat GroenLinks dat durft. Want er is, met de verkiezingen in aantocht, ook wat lef nodig voor een dergelijke zelfreflectie. En laten we ook niet vergeten dat in de meeste gevallen de zaak tussen gemeente en inwoners over stukjes van de gemeente in gebruik genomen grond gewoon netjes worden opgelost. Op een faire manier, waarbij mensen die dit bewust hebben gedaan de grond of teruggegeven of voor een redelijke prijs kopen.