'Titanic de Musical' is rijk en intens verhaal

Lelystad - 'Natuurlijk is "Titanic" uit 1997 van regisseur James Cameron de meest iconische film over de scheepsramp. Die ging hetzelfde jaar als de musical in première in New York en daar heeft de musical wel last van gehad. Die vertelt namelijk een ander verhaal. Een rijker en intenser verhaal, vind ik'.

Woorden van René van Kooten. Hij speelt in ‘Titanic de Musical’, woensdag 24 en donderdag 25 november om 20.15 uur in het Agora Theater te zien, scheepsontwerper Thomas Andrews.

Eén van de grootste Broadway-hits

‘Titanic de Musical’, één van de grootste Broadway-hits van het afgelopen decennium en winnaar van vijf Tony Awards, komt terug naar Nederland. De musical vertelt het meeslepende verhaal over hoop, liefde en ambitie. Deze indrukwekkende musical met iconische muziek, een live-orkest en een 25 man sterke cast - met naast Van Kooten onder anderen Mariska van Kolck - heeft alle ingrediënten voor een onvergetelijke avond. ‘Titanic is een complete kleurrijke wereld op één schip,’ aldus Van Kooten.

Geen (maritiem) thema spreekt nog steeds zo tot de verbeelding als de ondergang van RMS Titanic in 1912. Het machtige schip (269 meter lang, 28 meter breed) vervoerde op zijn ‘maiden voyage’ 2.223 passagiers, onder wie 897 personeelsleden. Het liep op een ijsberg; twee uur en veertig minuten later was het gevaarte, dat pronkte met het predicaat ‘unsinkable’, naar de bodem van de Atlantische Oceaan verdwenen. Van de opvarenden kwamen er 1.522 om het leven.

Kleurrijke verzameling reizigers

Waar in de Hollywoodfilm vooral de suikerzoete romance tussen Leonardo di Caprio en Kate Winslet op de voet wordt gevolgd, handelt de musical vooral over het schip zelf en zijn kleurrijke verzameling reizigers. ‘Je komt dichtbij de dromen, de verlangens en de hoop van de mensen aan boord op weg naar de Verenigde Staten, de Nieuwe Wereld. Maar de musical vertelt ook het verhaal van het enorme klassenverschil in die tijd, dat zich letterlijk manifesteert door de indeling aan boord. Mensen in de derde klasse waren simpelweg tweederangsburgers,’ stelt Van Kooten.

‘Bovendien vertegenwoordigt de Titanic het hoogtepunt van de Industriële Revolutie,’ vervolgt Van Kooten. ‘Het was de tijd van de Wereldtentoonstellingen waarop Europese naties toonden hoever ze in waren in technisch opzicht. Er was blind vertrouwen in de vooruitgang, in maakbaarheid en in wat de mens allemaal vermocht. Tot dat vooruitgangsgeloof letterlijk op de klippen liep op een ijsberg. In die zin is het óók een epos over menselijke hoogmoed.’

Schrijnende klassenverschil

Het schrijnende klassenverschil op Titanic leidde er toe dat, toen het schip begon te zinken, de reizigers in de tweede en derde klasse grote moeite hadden zich naar het dek te begeven. Daar bleek bovendien flink te zijn bezuinigd op het aantal reddingsboten. Bijna 60 procent van de gefortuneerde eerste klasse-passagiers wist zich een plaats in de sloepen te verwerven - een schril contrast met de tweede klasse (43,1 procent) en de derde klasse (26,1).

Van Kooten: ‘Dat gebeurt er als je mensen niet als mensen ziet, hen ontmenselijkt. Mensen in de derde klasse zijn geen mensen: die sluiten we op en die verzuipen maar. Vrouwen, kinderen. Voor mij is ‘‘Titanic’’ een wereld op een schip, een drijvend Utopia. Er wordt gegeten, gelachen, geflirt, gedronken, gedanst... een microsamenleving samengebald op een schip.'

De nood aan de man

'Maar wat gebeurt er als de nood aan de man is? Voor de een is het ieder voor zich, de ander steekt juist de helpende hand toe. Je hebt mensen die verantwoordelijkheid nemen. Thomas Andrews ging met het schip te onder, hoewel er voor hem een plek in een van de reddingsboten was gereserveerd. Ook kapitein Smith verdween met zijn schuit in de golven. Reder Bruce Ismay, die het beste, grootste en snelste schip ter wereld wilde bezitten, wist daarentegen niet hoe snel hij in een sloep moest springen. Die morele keuzes vind ik interessant. Juist omdat het leven op de Titanic een spiegel is van de samenleving raakt de musical je, geeft het je iets mee.’

Daarbij valt er gelukkig ook genoeg te lachen, zegt de acteur. ‘We hebben een geweldige cast met Brecht van Arnhem, met Mariska van der Kolck en Han Oldigs, die een fantastische Ida en Isidor Strauss neerzetten. En natuurlijk Dennis Willekens als de butler Henry Edges.’

Het mooiste op musicalgebied

Van Kooten roemt ook de muziek. ‘In de hoek van de klassieke musical behoort de productie simpelweg tot het mooiste op musicalgebied. De Amerikaanse componist Maury Jeston won in 1997 een Tony Award voor ‘‘best original score’’. We hebben een prachtig live-orkest. Je merkt dat musici deze muziek erg graag spelen. Muziek dreigt soms in musical een ondergeschoven kindje te worden. Het gaat tegenwoordig wel erg over acteren - belangrijk hoor, daar niet van - en over alle toeters en bellen. Maar wat maakt alle grote musicals als ‘‘Les Misérables’’, ‘‘Miss Saigon’’, ‘‘Evita’’ en ‘‘Jesus Christ Superstar’’ tot klassiekers? Juist met muziek kun je emoties versterken. Wat bij Shakespeare een monoloog is, is bij musical een mooi muziekstuk. Vaak zorgt dat ervoor dat je helemaal in het verhaal wordt gezogen. Als dat bij musical gebeurt is het magisch.’