Dronten Toen 30 | Met randmeren wordt waterhuishouding beter gereguleerd

In aflevering 30 van de rubriek Dronten Toen nieuwe stijl komt Kees Hermus met een verhaal over de randmeren.

‘Unieke recreatiemogelijkheden door rand- en deltameren‘, luidt de kop in een krant medio 1968. In een feestelijke bijeenkomst van de Stichting Recreatie, die haar tiende verjaardag vierde, sprak de heer prof. dr. ir. F. Maas over de verwachtingen van de recreatie in de omgeving van rand- en deltameren. Hij verwachtte dat de randmeren lange, ideale en goedgesitueerde recreatiezones worden. Dankzij de drooglegging van de vier IJsselmeerpolders (toen werd nog uitgegaan van vier polders, inclusief de Markerwaard, KH) wordt Nederland verrijkt met 33.000 hectare aan randmeren en 490 kilometer aan oeverlengte.

Tegen het oude land

De vraag doet zich voor waarom de Noordoostpolder tegen het oude land is aangelegd en alle polders daarna omgeven werden met dijken, zodat de randmeren konden ontstaan? Het niet geheel omdijken van een polder heeft voor het Rijk het grote voordeel dat het kostbare werk om een dijk te bouwen deels achterwege gelaten kan worden. Met de tijd echter bleek toch een probleem te ontstaan bij dat gedeelte van het oude land dat tegen de Noordoostpolder aan lag. Polders moeten door de gemalen droog gehouden worden.

Dijken houden weliswaar het water tegen, maar er is altijd sprake van kwelwater en neerslag. De gemalen moeten dit overtollige water regelmatig wegpompen. Hierdoor ontstaat het effect van de verdroging van het land dat het verste van de gemalen afligt. Met andere woorden: het grondwaterpeil op het oude land zakt, omdat er voortdurend aan het grondwater getrokken wordt. Dat heeft grote consequenties, bijvoorbeeld bij die (oude) gebouwen die zijn gebouwd op funderingen met houten heipalen, maar ook voor de flora en fauna van het aanliggende gebied. Bovendien is het met de randmeren beter mogelijk om de waterhuishouding te reguleren.

Randmeren hebben aantal functies

De randmeren hebben dus een aantal functies: het zijn zoetwaterbekkens waar kleine stroompjes op uitkomen, de natuur krijgt meer kans en het heeft grote toeristische aantrekkingskracht. Zo rond de eeuwwisseling ontstond het idee om in de Noordoostpolder alsnog randmeren aan te leggen. De Tweede Kamer zag er wel wat in, hoewel het nogal kostbaar en ingrijpend was. De regering viel echter en het daarop volgende kabinet heeft het ergens in een bureaulade gelegd en niet meer naar om gekeken. Het is dus bij een idee gebleven. 

Stichting Geschiedschrijving Dronten

'Dronten Toen' staat onder redactie van de Stichting Geschiedschrijving Dronten en wordt samengesteld aan de hand van eerdere publicaties in de Flevolander, voorloper van de FlevoPost. Voor deze aflevering is ook het archief van Batavialand geraadpleegd en is gebruik gemaakt van de website kunstencultuurinfo.nl.

Kees Hermus