Dronten Toen 26 | Nieuwe polders waren zeer geschikt als proeftuin

In aflevering 26 van de rubriek ‘Dronten Toen’ nieuwe stijl, brengt Kees Hermus deel 2 van het artikel over het experiment van het gezondheidscentrum.

Grondslag

Vorige week schreef ik over het plan van de heren Tuntler en Wassink om in de geneeskunde efficiënter te kunnen werken. De overwegingen die beide geneesheren op papier hadden gezet, zouden uiteindelijk de grondslag zijn voor de bezinning op de gezondheidszorg. Het proces om te komen tot verandering ging - om verschillende reden - echter niet vanzelf. Toch vonden de ideeën van het duo Tuntler-Wassink bij voordrachten in besloten kring steeds meer draagvlak.

Het kwam in 1942 tot een opstelling van een Voorlopig Memorandum, waarin aangegeven werd hoe men tot implementatie zou kunnen komen. Het werd duidelijk dat zonder diepgaande hervormingen in de gezondheidszorg het niet zou gaan lukken. De ideeën vonden medio jaren vijftig steeds meer weerklank en men zocht uitdrukkelijk naar een ‘proeftuin’. Het lag voor de hand dat de nieuwe polders - te beginnen in de Noordoostpolder - daar zeer geschikt voor zouden zijn.

Ergste nood voorbij

Pas na de oorlog, toen de ergste nood voorbij was, zijn er pogingen ondernomen de ideeën verder uit te werken. Dit leidde, onder auspiciën van het Ministerie van Sociale Zaken en Volksgezondheid, tot de oprichting van een commissie, die de opdracht kreeg een studie te verrichten naar een nieuwe vorm van medische zorg in de drooggevallen Zuiderzeepolders.

De commissie van Advies had in haar rapport uiteindelijk de jongste polder, Oostelijk Flevoland, aangewezen als een bij uitstek geschikt werkterrein om een nieuwe vorm van gezondheidszorg uit te proberen. In de kern werd de huisarts als centrale figuur geplaatst, die de curatieve en de preventieve zorg voor de patiënt coördineerde. De huisarts moest ook beter betrokken worden bij het medisch en wetenschappelijke vervolgtraject en vooral de geestelijke (somatische) kant van de gezondheidszorg verzorgen.

Collectief

De praktische vertaling daarvan was beter te realiseren in een collectief van een gezondheidscentrum dan in individuele huisartsenpraktijk, want de lijnen waren dan korter en de samenwerking met meerdere medische disciplines beter geborgd. Het experiment duurde van 1965 tot 1972 en bleek later een voorbeeld voor overige delen van het land, hoewel niet alles is verwezenlijkt van het oorspronkelijk Tuntler-Wassink plan. Waarom Oostelijk Flevoland het ‘testgebied’ werd? Dat was omdat in de jongste polder nieuwe bevolkingsgroepen zouden komen, die, losgemaakt uit hun vertrouwde omgeving, open stonden voor nieuwe initiatieven. Bovendien kenden de polders een bijzondere bestuursvorm tijdens de kolonisatieperiode, dat goede mogelijkheden gaf.

Geschiedschrijving Dronten

'Dronten Toen' staat onder redactie van de Stichting Geschiedschrijving Dronten en wordt samengesteld aan de hand van eerdere publicaties in de Flevolander, voorloper van de FlevoPost.