Discussie over Swifterbant-Zuid krijgt donderdag een lang en emotioneel vervolg

Swifterbant - Op een ingelaste informatiebijeenkomst dinsdag van de gemeenteraad over Swifterbant-Zuid ging het ook en vooral over de vragen ‘Wat is hier mis gegaan?’ en ‘Hoe heeft dat kunnen gebeuren?’. Dat zijn vragen waar wethouder Roelof Siepel nog geen pasklaar antwoord op heeft, maar waar wel onderzoeken naar lopen.

Want hij is zelf recent twee keer onaangenaam verrast in dit dossier en wil uitsluiten dat dat in de nabije toekomst vaker gaat gebeuren.

Heikele kwestie

Het is dan ook een heikele kwestie. Al jaren wordt er gezocht naar mogelijkheden om Swifterbant te laten groeien en vooral de locatie waar dat zou moeten gebeuren. Uiteindelijk leidde dat, na een aantal minder succesvolle trajecten, tot de werkgroep ‘Swifterbant groeit’, bestaande uit inwoners en gemeentelijke vertegenwoordigers, die samen met nog meer inwoners op zoek ging naar de meest geschikte locatie. Dat werd uiteindelijk, een kleine drie jaar geleden, Swifterbant-Zuid. En terwijl in een vervolgtraject, wederom met inwoners, werd gekeken hoe die wijk er dan uit zou moeten komen te zien, legde de gemeente alvast een ‘WVG’ op het gebied (wet voorkeursrecht gemeente), zodat men de eerste gegadigde zou zijn om de grond aan te kopen.

En juist begin deze maand, toen besluitvorming in de gemeenteraad over het bestemmingsplan aanstaande was, kwamen er signalen binnen dat één en ander wellicht niet in orde was. Een pijnlijk moment, want een WVG is drie jaar geldig en ook die termijn verloopt deze maand. De gemeenteraad moet binnen drie jaar na het vestigen van een WVG op een gebied een bestemmingsplan vaststellen om het eerste recht op aankoop van de grond niet te verliezen. Maar de signalen dat er ‘iets’ niet in orde was waren inmiddels zo sterk, dat wethouder Roelof Siepel zich gedwongen zag begin april de gemeenteraad voor te stellen het bestemmingsplan uit de procedure te halen en daarmee dus uiteindelijk de WVG te verliezen.

Twee verrassingen

Er zijn twee problemen aangaande de locatie die de gemeente parten spelen. Ten eerste is er het geluid en eventueel de geur die agrarische bedrijven aan de overkant van de Biddingweg veroorzaken en de vraag of dat binnen de normen valt en acceptabel is voor de bewoners van de toekomstige wijk. Lastiger is dat bijna tegelijkertijd met de procedure voor het bestemmingsplan er een procedure liep van één van die overburen voor uitbreiding van het bedrijf. Een uitbreiding die inmiddels ook is goedgekeurd. En dan is het de vraag of de geur- en geluidsconsequenties daarvan binnen de normen vallen en acceptabel zijn.

En dat zijn de twee zaken waar wethouder Roelof Siepel door werd verrast de afgelopen tijd. Want natuurlijk vallen er voor allerlei problemen oplossingen te verzinnen: je kunt een geluidswal aanleggen, je kunt met de bedrijven in gesprek gaan, je kunt de toekomstige woningen beter isoleren, maar Siepel zag zich eerder deze maand genoodzaakt voor te stellen het bestemmingsplan op dit moment niet in stemming te brengen. Want naar al deze zaken lopen verdere onderzoeken en zo lang daar geen duidelijk antwoord op is en het niet honderd procent duidelijk is dat er geen andere lijken in de kast zitten, kun je als overheid niet anders doen dan besluiten een besluit uit te stellen.

Hoe? En waarom?

Dat laatste is iets wat een groot deel van de politiek ook zo voelt en waarvoor de wethouder, ook twee weken terug, complimenten kreeg. Maar er ligt onder dit alles ook een politieke vraag. Hoe heeft dit mis kunnen gaan? Waarom zijn de geluidseffecten van agrarische bedrijven van nu en in de toekomst niet eerder in beeld gebracht? Hoe kan het dat de ene gemeentelijke afdeling werkt aan een bestemmingsplan, en een andere werkt aan een aanvraag voor een bedrijfsuitbreiding, die gevolgen heeft voor datzelfde bestemmingsplan? Is de gemeenteraad niet goed geïnformeerd? Is de wethouder niet goed geïnformeerd? Hebben de ambtenaren hun werk niet goed gedaan?

Het zijn vragen die dinsdag eigenlijk niet op de agenda stonden, maar die wel aan de orde kwamen. En het zijn vragen waar op dit moment geen pasklare antwoorden op zijn te geven, maar die wel tot op de bodem zullen worden uitgezocht. Er lopen al interne onderzoeken. ‘Volgens ons is dit geen incident, maar hoort het bij een bestuurscultuur die je ook in andere dossier ziet,’ zei Peter Duvekot (SP). Want de vraag is: had de wethouder dit eerder kunnen of moeten weten en had de gemeenteraad dit eerder kunnen of moeten weten? In eerdere bijeenkomsten in het hele proces van Swifterbant Groeit is het signaal dat het geluid van bedrijven aan de overkant van de beoogde woonwijk voor problemen zou kunnen zorgen wel afgegeven, maar kennelijk niet gehoord of opgepikt.

Nu eerst verder

En dus gingen een aantal partijen daar dinsdag op door. Met name het CDA en de PvdA wilde weten wanneer de wethouder van de dreigende problemen op de hoogte was en of hij dat eerder had moeten weten.  ‘Waar wij niet voor gaan is deze wethouder nu op deze casus ter verantwoording te roepen. Dat is nu niet aan de orde,’ waren echter de eerste woorden van het betoog van Duvekot. Want niet alleen is het nu vooral zaak om uit te zoeken waar de gemeente staat met het bestemmingsplan voor de beoogde uitbreiding van Swifterbant, maar vooral: hoe kan die zo snel mogelijk en zo zorgvuldig mogelijk in gang worden gezet? Want stilstand is achteruitgang, en op dit moment dreigt stilstand voor Swifterbant.

Geen paniek

Nu is het verdwijnen van de WVG geen reden voor blinde paniek: uitbreiding van Swifterbant kan ook zonder het voorkeursrecht op die locatie plaatsvinden, de weg er naartoe is hoogstens anders. Wethouder Siepel hoopt nog voor de zomer het bestemmingsplan aan de gemeenteraad te kunnen voorleggen. Een bestemmingsplan waarmee dan iedereen recht wordt gedaan: de agrarische bedrijven in de omgeving, maar ook de toekomstige nieuw inwoners van Swifterbant.

Onderzoeken

Er vinden nu onderzoeken plaats naar wat de gevolgen zijn van de geluidscontouren die eerder  iet duidelijk in beeld waren en of het bestemmingsplan, exploitatieplan, stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan van de nieuwe wijk daarop moet worden aangepast. Dat is de vraag die voor Swifterbant en haar inwoners en ondernemers het meest van belang is op dit moment.

Vervolg donderdag

Het debat van dinsdag kreeg donderdag een vervolg tijdens de reguliere gemeenteraadsvergadering. Vier oppositiepartijen (D66, CDA, GroenLinks en PvdA) hadden daarom gevraagd. Lazise Hillebregt (D66) was daarin vooral boos dat de wethouder zelf het besluit had genomen het bestemmingsplan terug te trekken, terwijl hij dat volgens haar aan de gemeenteraad had moeten overlaten. Siert-Jan Lap (CDA) nam het de wethouder kwalijk dat hij daarin niet duidelijk genoeg had gemaakt dat daarmee ook de WVG kwam te vervallen. Suzanne Stoop vond dat Siepel de fout wel veel bij de ambtelijke organisatie neerlegde, omdat die met verkeerde informatie zou zijn gekomen of niet goed met elkaar zou hebben gecommuniceerd, maar dat het de wethouder is die verantwoordelijk is en dat dit het onderlinge vertrouwen en de veiligheid binnen de gemeentelijke organisatie niet ten goede zal komen. Paul Vermast (GroenLinks) nam het de wethouder kwalijk dat de gemeenteraad in dit dossier niet alle informatie had die het nodig heeft om goede besluiten te kunnen nemen, maar stelde ook dat dit onder andere wethouders ook al zo was. ‘Siepel was dinsdag open en kwetsbaar over dat hij in dit dossier zo was verrast. En het deed hem zichtbaar wat.’

Samenvatting SP

En dat laatste is waarmee Peter Duvekot (SP), als enige oppositiepartij die het debat niet had aangevraagd, de avond uiteindelijk mee samenvatte. ‘Ik krijg een ongemakkelijk gevoel bij dit debat. Wie snapt nou nog waar het om gaat? Ik begrijp de ene kant en ik begrijp de andere kant. Iedereen heeft een beetje gelijk. Als de meest uitgesproken oppositiepartij, en zo zou ik ons toch wel willen zien, wil ik het college graag ter verantwoording roepen. Dit is niet mijn college, dit is niet mijn wethouder. Maar deze wethouder had wel het lef om een voorstel terug te trekken om een moment dat het misschien eigenlijk al niet meer kon, omdat anders de integriteit van de gemeente op het spel zou komen te staan. Het ging hem er naar mijn overtuiging niet om de gemeenteraad buitenspel te zetten, maar het ging om de integriteit van het openbaar bestuur. En daar wil ik het straks over hebben, als alle uitkomsten van al die aangekondigde onderzoeken binnen zijn.’

Wethouder Roelof Siepel gaf vervolgens zelf aan inderdaad geen moment de gemeenteraad buitenspel te hebben willen zetten. En hij voelde de emotie en de pijn van de raadsleden. ‘Ik voel die pijn ook. Het is absoluut niet zo dat ik iets wilde afdoen aan uw rol als gemeenteraad. Maar ik  kon de raad ook niet voor het blok zetten met een bestemmingsplan dat wellicht niet deugt. Dan is het beter twee stappen terug te zetten om daarna weer een stap vooruit te zetten.’

Twee voorstellen

De vier partijen dienden vervolgens twee voorstellen in: een motie van afkeuring over het gelopen proces, waarin het college wordt opgeroepen tot verbetering van de interne ambtelijke processen en bestuurlijke aansturing binnen het ruimtelijk domein en een voorstel om binnen vier weken te komen met een plan van aanpak voor de ontwikkeling van Swifterbant-Zuid. Siepel gaf aan de verzoeken aan het college in de voorstellen van harte over te nemen.  

De motie van afkeuring haalde het vervolgens niet, omdat de collegepartijen en de SP die niet steunden.