Dronten Toen 16 | Geallieerde piloten vlogen het liefst over het IJsselmeer

In aflevering 16 van de rubriek ‘Dronten Toen’ nieuwe stijl, bericht Kees Hermus over een artikel in de Flevolander van 7 augustus 1963 waarin melding wordt gemaakt van de vondst van een Lancaster bommenwerper bij Swifterbant, die zou hebben toebehoord aan het legendarische 617e squadron van de Royal Air Force.

Kenmerk op de vleugel

Men weet bijna zeker dat het toestel bij het beroemde squadron hoorde, maar het is pas zeker als het kenmerk van dit squadron op de vleugel staat. In de krant van 18 maart 1964 wordt echter definitief vastgesteld dat de gevonden Lancaster niet tot het 617e squadron behoorde. In de volgende aflevering gaan we nader in op de bijzonderheden van het 617e squadron dat met een hele speciale missie werd belast. Nu zijn er bij de drooglegging meer vliegtuigwrakken gevonden.

Over het IJsselmeer

Dat is ook wel te begrijpen, want de geallieerden vlogen het liefst met hun toestellen over het IJsselmeer als zij richting Duitsland vlogen om hun missies te volbrengen. Een reden was dat er relatief weinig luchtafweergeschut stond. Maar in werkelijkheid waren er ook nauwelijks veiliger alternatieven. In Harderwijk was wel Flak-afweergeschut geplaatst en bovendien hadden de Duitsers vanaf 1942 het radarstation ‘Stellung Hase’ in Harderwijk en Ermelo gebouwd en in werking gesteld.

[De tekst gaat verder na de foto]

'Himmelbett'

Dit complex met verschillende radartorens was een onderdeel van het zogenaamde ‘Himmelbett’ (hemelbed) systeem en stuurde de hier en daar gestationeerde nachtjagers naar de over het IJsselmeer vliegende geallieerde vliegtuigen, nadat ze op de radar waren gesignaleerd. Het ‘Himmelbett’ hield in dat het gehele radarsysteem een beschermend ‘baldakijn’ over het gehele Duitse Rijk moest zijn tegen nachtelijk indringers. Door het ontbreken van de boordradarapparatuur in de vliegtuigen waren de kansen bij slecht zicht op een succesvolle interceptie eerst nog vrij gering. Toch zijn er in de omgeving van Harderwijk 117 geallieerde vliegers om het leven gekomen.

Strijdtoneel

Dit radarstation in Harderwijk was tot kort voor het eind van de oorlog in werking. Het IJsselmeer was daarom het strijdtoneel van de nodige luchtgevechten. Behalve Lancasters zijn onder anderen ook De Havilland Mosquito’s en Short Stirlings gevonden. Van Duitse zijde waren dat onder anderen de Messerschmitts, Dorniers en Junkers.

Sinds 2010 zijn overblijfselen van de oorlog bestempeld als erfgoed en vallen dus onder de erfgoedwet. In Oostelijk Flevoland zijn de vindplaatsen dikwijls nog te herkennen aan zogenaamde crashpalen met het rode silhouet van de Avro Lancaster, zoals ook de gevonden scheepswrakken met een herkenbaar silhouet zijn aangegeven.

Eerdere publicaties

'Dronten Toen' staat onder redactie van de Stichting Geschiedschrijving Dronten en wordt samengesteld aan de hand van eerdere publicaties in de Flevolander, voorloper van de FlevoPost. Voor deze aflevering is onder meer van Wikipedia gebruik gemaakt als bron.

Kees Hermus