Als het aan de NS ligt, komt de Lelylijn er

Regio - De Nederlandse Spoorwegen laten zich bij monde van de nieuwe president-directeur Marjan Rintel voor het eerst enthousiast uit over de Lelylijn.

De aanleg van de nieuwe spoorlijn naar het Noorden, via Lelystad, Emmeloord, Heerenveen en Drachten, krijgt de voorkeur boven verbetering van bestaand spoor via Zwolle en Meppel. Volgens Rintel liggen allerlei onderzoeken ten grondslag aan de voorkeur.

12.000 nieuwe reizigers

'Uit die onderzoeken hebben wij geconcludeerd dat de Lelylijn eruit springt en voor de versnelling zorgt die wij voor ogen hebben. Ik heb ook de staatssecretaris erover gehoord en gezien dat de lijn in bijna alle verkiezingsprogramma’s staat. Daar sluiten wij graag bij aan. Ik hoop dat er snel een volgende stap komt', zegt Rintel, die in oktober de leiding bij NS overnam van Roger van Boxtel.

NS schaart zich achter de Lelylijn nu blijkt dat die zeker 12.000 nieuwe reizigers per dag trekt, terwijl dat bij een grote versnelling van bestaand spoor niet meer dan een kwart daarvan is. Dat komt onder meer omdat de Lelylijn plaatsen als Drachten en Emmeloord op het spoor aansluit. Treinreizigers naar het Noorden krijgen ook meteen een alternatief voor de spoorbaan Meppel- Zwolle waar bijna het hele Noorden langs moet. Dat is lastig bij storingen.

NS wil de bestaande spoorlijn wel verbeteren. 'We zijn met de minister en Noord-Nederland in gesprek over verbetering. Volgend jaar zijn de studies klaar zodat de schop ook daar snel de grond in kan'. Voor de grote aanpak moet dat spoor wachten op de Lelylijn. 'Dan hebben treinreizigers een alternatief en hoeven ze niet maandenlang met de bus'.

Woningbouw

Rintel wil samen optrekken met andere voorstanders. 'We geloven dat de aanleg hand in hand moet gaan met woningbouw, om de bevolkingsgroei gemakkelijker over het land te spreiden. De spoorbaan levert ook een belangrijke bijdrage aan de landelijke klimaatdoelstellingen. Daarvoor hoop ik dat het nieuwe kabinet in duurzame mobiliteit durft te investeren. Ook nu we midden in een crisis zitten. Daar moeten we samen doorheen kijken'.

Volgens haar kan de spoorlijn worden doorgetrokken naar Bremen en Hamburg, en verder naar Scandinavië. De Duitse spoorwegen lieten al een IC bus van Groningen naar Hamburg rijden. De spoorlijn past in het streven van NS om een alternatief voor vliegen te zijn naar bestemmingen binnen 700 kilometer.

'In Duitsland lukt dat door het succes van de hogesnelheidslijnen, zoals die tussen München, Neurenberg, Leipzig en Berlijn. Het snelspoor wordt de komende jaren beetje voor beetje aangelegd, maar de trein heeft het vliegverkeer al overgenomen. Een doorslaand succes. Maar daar is in Duitsland ook jaren over gesproken en er lag vooraf geen businesscase die het megasucces voorspelde'.

[De tekst gaat verder na de afbeelding]

Duitsland

Uit haar plan voor de Lelylijn (Groningen- Amsterdam in 80 minuten) blijkt dat NS vooralsnog uitgaat van een soort Hanzelijn met treinen die 200 km/uur rijden. Is dat snel genoeg voor een internationale verbinding? De Thalys tussen Amsterdam en Parijs snoepte bijna de helft van de oorspronkelijke reistijd (6:15 uur) af, maar rijdt op delen van het traject een stuk harder.

'Als je in een uur van Groningen naar Amsterdam wilt, moet je er meteen een hogesnelheidslijn van maken. Het zou prachtig zijn als de Lelylijn deel uitmaakt van Amsterdam- Hamburg en verder. Dat is ook belangrijk om de verbinding met Duitsland, samen met Amsterdam- Berlijn via Arnhem, robuust te maken'.

Rintel waarschuwt voor overhaast enthousiasme. 'Het hoeft niet per se overal zo snel. Betrouwbaarheid is minstens zo belangrijk. Met minder drukte in de spits en met 200 km/uur bereik je ook een grote reizigerstoename. We moeten zeker over de grens kijken en in gesprek gaan met Duitsland. Daar moet ook nog heel veel gebeuren. Laten we daar niet op wachten en eerst geld vrijmaken voor de Lelylijn als verbinding tussen het Noorden en Randstad. Als we het niet stap voor stap doen, duurt het veel te lang. In een vervolgstap moet je zien hoe je Nederland vanuit het Noorden en Arnhem met Duitsland verbindt'.

Primeur

Rintel is zich ervan bewust dat NS zich nooit eerder voor de Lelylijn uitsprak. Maar zo bijzonder is dat toch ook weer niet, zegt ze. 'Mijn voorgangers hebben meermalen aangegeven dat NS graag sneller naar het Noorden wil. Dat hebben we met een nachttrein ook al getest. De groei op het spoor bij Zwolle hoort daar ook bij. Maar gezien de positieve reacties valt de Lelylijn in Noord-Nederland extra goed. Ik hoop dat de Lelylijn wordt opgenomen in een gezamenlijk groeifonds van Randstad en het Noorden, en in de toekomstvisie op het openbaar vervoer'.

Ze moet dat natuurlijk wel waarmaken. Wat dat betreft heeft NS in het dossier Lelylijn/ Zuiderzeelijn geen goed imago in het Noorden. Voor de Zuiderzeelijn bestond destijds ook groot enthousiasme in de politiek, maar allerlei onderzoeken onder leiding van NS deden het plan de das om.

Argwaan

In de praktijk moet er nog heel veel gebeuren. Zo is de Lelylijn nog niet opgenomen in de bouwplannen voor station Amsterdam Zuid of het Hoofdstation in Groningen. NS, Prorail, Schiphol, KLM en ministerie repten er eind november met geen woord over in de Actieagenda Trein en Luchtvaart. De spoorlijn ontbrak deze maand ook in het Mirt-overleg in de Tweede Kamer. Zelfs in de Verstedelijkingsstrategie van de Regio Groningen Assen kwam de Lelylijn niet voor in het hoofdstuk mobiliteit.

Voorstanders van de Lelylijn zouden er bijna argwanend van worden. Rintel: 'Je zou kunnen zeggen: Had dat niet eerder gekund. Maar het gaat uiteindelijk om miljarden in een samenspel van plannen. De wereld is veranderd. Voor ons is het serieus. Ik roep dit zeker niet voor de bühne'.

Frits Poelman