Een beschouwing over het nieuwe inzamelen in Lelystad

Lelystad - De komende maanden zullen er in allerlei wijken in Lelystad ondergrondse containers worden geplaatst, als vervanging voor de containers voor restafval aan huis. Een operatie die voor veel beroering zorgt. Een beschouwende blik op de nieuwe manier van afvalinzameling.

Onrust en angst

De komst van ondergrondse containers zorgt nu voor veel onrust. In eerste instantie gaat het om waar de containers geplaatst zullen worden. Als het goed is, worden direct omwonenden daarover geraadpleegd. Maar zoals afgelopen week al uit een reportage van Omroep Flevoland bleek, is het niet altijd goed. Bovendien overheerst hier natuurlijk vooralsnog het cynisme: iedereen zal de containers liever bij de buurman voor de deur hebben dan bij zichzelf. Daarnaast is er de angst dat de containers gaan zorgen voor allerlei zwerfafval. Aan de ene kant om mensen er ook allerlei grof vuil bij gaan zetten, aan de andere kant om mensen die niet netjes de afvalzak in de container doen, maar deze er gewoon naast kwakken.

Heel bijzonder

De angst is niet denkbeeldig. Toen mijn vader verhuisde van zijn huis in de Schoener naar een aanleunflat, huurden we een grote container, die we op de oprit van zijn huis zetten. Om al het overtollige huisraad en andere zaken in te doen. De container stond er een weekje. In die tijd stopten er regelmatig auto’s voor de deur van mijn vaders huis, waarna de inzittenden hun auto begonnen uit te laden en allerlei troep in de container gooiden. Heel bijzonder. Ofschoon mijn vader slecht ter been is, heeft hij alle afvaldumpers weggejaagd.

En wat te denken van de bankstellen, koelkasten en andere huisraad die regelmatig in onze bossen worden gevonden? Of de zakken naast plasticcontainers? Kennelijk zijn er mensen die er geen moeite mee hebben hun troep in een aanhangwagen te gooien, naar een bos te rijden en daar er alles uit te kieperen, maar voor wie de rit naar het afvalstation aan de Zeeasterweg wel teveel moeite is. Ook heel bijzonder. 

Achterhaald

Dan de vraag of het slim is over te gaan tot deze nieuwe manier van afvalinzameling? Nou ja, feitelijk kan men niet veel anders. Het Rijk schrijft de gemeente voor dat afval beter gescheiden moet worden, omdat sommige afval weer grondstof kan zijn voor nieuwe producten en verbranden van afval duur en weinig milieuvriendelijk is. Als je als gemeente niet voldoet aan de regels van het Rijk, gaat dat veel geld kosten. 

Dan is er nog de vraag of deze manier van inzameling de beste is, maar ook die vraag is een beetje achterhaald. Ten eerste zijn de deskundigen het daar niet over eens, ten tweede kan de afvalverwerker waar de gemeente niet alleen een contract mee maar ook aandelen van heeft, niet overgaan tot het bijvoorbeeld achteraf scheiden van afval zonder daarvoor forse investeringen te doen. En ten derde: dit politieke proces is doorlopen, er is een beslissing genomen. Dus kunnen we eeuwig blijven zeuren dat dit een slechte beslissing was, maar we zullen er het beste van moeten maken. 

Met z’n allen

Want ja, dat moeten we toch met z’n allen doen. Degene die niet de moeite wil nemen zijn afvalzak netjes in de container te doen en ‘m er gewoon naast flikkert, is een buurtgenoot of plaatsgenoot. Hetzelfde geldt voor degene die niet de moeite wil nemen even met de grofvuilinzameling te bellen om te vragen of ze de oude bank (gratis) komen ophalen, maar die ‘gewoon’ op een avond bij de containers zet. Het is wat mij betreft dan ook niet de schuld van de gemeente of de politiek als het straks inderdaad een zootje wordt bij sommige containers, maar van uiterst gemakzuchtige en asociale plaats- en buurtgenoten. En daar zouden we hen met z’n allen op moeten aanspreken.

Heeft de gemeente daar dan geen rol of verantwoordelijkheid in? Zeker wel! Er moet gehandhaafd worden. En dat mag streng. Je kunt niet bij iedere container een handhaver zetten en ik weet ook niet of cameratoezicht een goede oplossing is. Maar ik zou er wel voor pleiten dat mensen die er doelbewust een teringzooi van maken (excuus voor de krachttermen, maar de gevoelens over dit onderwerp zijn ook sterk), hoge boetes krijgen. Niet een belerend gesprek (‘Meneer, de vuilniszak moet in de container, niet ernaast. Zo doe je dat. Ziet u wel?’), maar gewoon een hoge boete.

Streng en rechtvaardig

Ik roep een herinnering die ik eens had in Belfast. Ik stond bij een restaurant dat stukken kip verkocht in een standje op straat. Het verbaasde me dat er op die straat werkelijk geen enkele verpakking, nee, nog niet eens een servetje te vinden was. Tot ik op een gevel een bordje ontdekte: op het op straat gooien van afval staat een boete van 500 pond.

Vrijwel alle Lelystedelingen zullen straks netjes hun afval scheiden en geen troep bij de containers veroorzaken. Het handjevol plaatsgenoten dat er wel een zootje van maakt, verdient geen aai over de bol en een belerend vingertje, maar moet daarop aangesproken worden. Daar hebben we allemaal een verantwoordelijkheid in. En wie niet horen wil, moet maar voelen.