'Terugkeer volwaardig ziekenhuis is niet reëel'

Lelystad - ‘Dat de huisartsenzorg in Lelystad en de Noordoostpolder zo kwetsbaar is, had ik graag eerder willen weten. Gelukkig kan daar wel iets aan gedaan worden. Maar dan moeten de huisartsen wel eerst gaan samenwerken met elkaar en allerlei partners in de zorg. De laatste tijd was er juist vaak meer onderling gekibbel.’

Toelichting

‘Zorgverkenner’ Bas Leerink heeft dinsdagavond zijn rapport over de toekomst van de zorg in Flevoland toegelicht. Dat deed hij voor de gemeenteraden van de vier betrokken gemeenten (Lelystad, Dronten, Noordoostpolder en Urk) en Provinciale Staten. Hij ging daarbij ook in op de vragen die er nog leven bij politici. Leerink heeft op verzoek van minister Bruno Bruins onderzocht wat er moet gebeuren met de zorg op korte en langere termijn in Lelystad en de Noordoostpolder.

Leerink herhaalde daarbij de boodschap die bij de politiek in Flevoland hard aankomt: er is geen kans dat de spoedeisende eerste hulp (SEH) en acute verloskunde in de oude vorm terugkeren in het ziekenhuis in Lelystad. Financieel is dat niet mogelijk, omdat beide afdelingen aan zeer veel voorwaarden en kwaliteitseisen moeten voldoen. Maar de belangrijkste reden is volgens hem dat er ook geen personeel voor te vinden is. SEH-artsen en – verpleegkundigen zijn er wel, maar het ontbreekt aan internisten en kinderartsen.

Probleem

Dat is een landelijk probleem, dat ook al langere tijd in Lelystad speelt. ‘Er zijn al jaren tekorten aan internisten en kinderartsen en ook de IJsselmeerziekenhuizen hadden met die afdelingen al jaren financiële problemen. Het is geen toeval dat de afdeling acute verloskunde vlak voor het faillissement van de ziekenhuizen al gesloten werd.’

Volgens Leerink is het ook niet nodig, omdat de SEH en acute verloskunde bij ziekenhuizen in de omgeving voldoende en goed bereikbaar zijn.

Norm ambulances

Daar doet zich wel een ander probleem voor: de 45-minutennorm, waarbij een ambulance na aankomst bij een patiënt binnen drie kwartier een spoedeisende hulp moet kunnen bereiken, staat in Flevoland wel onder druk. Volgens Leerink doet zich daar een ander probleem voor. ‘De 45-minutennorm wordt in het systeem wel gehaald, maar in de praktijk niet. Dat is een niet-uitlegbare situatie.’

Daarom is de Gezondheidsraad ook bezig met een advies aan de minister, over hoe dat beter geregeld kan worden. Want op papier kan iedere patiënt in de regio binnen 45 minuten bij een spoedeisende hulp zijn, in de praktijk doet de ambulance er regelmatig langer over. Dat kan te maken hebben met een behandeling die ter plekke bij de patiënt of in  de ambulance plaatsvindt, of met de noodzaak om rustig te rijden als het letsel van de patiënt daar om vraagt. Volgens Leerink wordt er daarom een advies gemaakt over hoe er om moet worden gegaan met de 45-minutennorm in Nederland, waarbij ook wordt gekeken naar de soorten van letsel waarmee patiënten naar een ziekenhuis moeten worden vervoerd: voor de ene patiënt is vliegende haast geboden, voor de ander is dat minder noodzakelijk.

Innovaties

Maar ook de uitkomst daarvan zal geen effect hebben op een eventuele terugkeer van spoedeisende eerste hulp en acute verloskunde in Lelystad, is Leerinks stellige overtuiging. Zijn rapport geeft wel een groot aantal aanbevelingen om de zorg in Flevoland te verbeteren. Dat varieert van het investeren in e-health, waarmee patiënten bij controles op afstand kunnen worden geholpen en niet meer per sé naar het ziekenhuis toe moeten, tot het beginnen van een ‘bevalkamer’ in Lelystad, voor vrouwen die niet direct in een ziekenhuis hoeven te bevallen, maar dat thuis ook niet kunnen.  

Maar ook het opzetten van een wat heet ‘De Nieuwe Kliniek’, waar chronische patiënten en ouderen worden behandeld en eventueel wel voor een wat langere tijd ter observatie kunnen worden opgenomen, is wat hem betreft waardevol en kansrijk om de zorg in Flevoland te verbeteren en te innoveren.  Ook moet de samenwerking tussen evrloskundigen worden verbeterd. Voor wat betreft het verbeteren en versterken van de huisartsenzorg is de zorgverzekeraar aan zet. Volgens Leerink kunnen en moeten al die maatregelen binnen een jaar worden uitgevoerd, waarbij de presentatie van zijn rapport begin juli het startpunt was van dat jaar.

Vertrouwen terugwinnen

In de tussentijd moet ook het vertrouwen van de inwoners en de politiek in het ziekenhuis worden hersteld, want dat heeft een flinke deuk opgelopen. ‘Dat vertrouwen terugkrijgen is één van de moeilijkste vraagstukken. De communicatie tot nu toe heeft ook niet bijgedragen aan het terugwinnen van dat vertrouwen.’

Eén van de maatregelen die Leerink daarvoor ziet, is het inrichten van een ‘zorgtafel’ in dit gebied, waarin de bij de gezondheidszorg betrokken organisaties, gemeenten en patiëntenfederaties georganiseerd zijn en toezien op het uitvoeren van de aanbevelingen om de zorg in Flevoland te verbeteren en te innoveren. En nee, verzekert Leerink, dat worden geen praattafels. ‘De manier waarop het volgens ons moet worden georganiseerd, voorkomt dat.’

Obstakels

Dat neemt niet weg dat ook daar obstakels moeten worden overwonnen. Want aan die zorgtafel zitten organisaties met verschillende verantwoordelijkheden, maar iemand moet wel de verantwoordelijkheid nemen. Neem bijvoorbeeld het openbaar vervoer en andere vervoersmogelijkheden, om de ziekenhuizen in de omgeving ook bereikbaar te houden voor alle inwoners, ook zij die geen auto hebben of geen geld voor het openbaar vervoer. ‘OV is een verantwoordelijkheid van de provincie, maar in dit geval zijn daar twee provincies bij betrokken. En dan heb je ook nog de gemeentes, die verantwoordelijk zijn voor vervoer binnen de WMO.’

Daarom moet de zorgtafel een onafhankelijke voorzitter krijgen, die ook daadwerkelijk dingen voor elkaar kan boksen. En over het openbaar vervoer lopen al gesprekken, weet Leerink.

Protest blijft

Maar zijn advies aan de minister over de spoedeisende eerste hulp en acute verloskunde is kraakhelder. Het woord is nu eerst aan de minister en de Tweede Kamer. In september staat het op de politieke agenda.

De lokale en regionale politiek heeft zich echter nog niet neergelegd bij het niet terugkeren van de SEH en acute verloskunde. De SP organiseerde dinsdagavond, voorafgaand aan de bijeenkomst, een protest voor het provinciehuis, om de wens voor een volwaardig ziekenhuis in Lelystad kracht bij te zetten. Daar kwamen zo'n 180 mensen op af.