Een gesprek over Lelystad Airport

Lelystad - De discussie over Lelystad Airport vult hele kranten en nieuwsrubrieken. Daarbij gaat het vaak om voor- of tegenstanders, maar is er weinig ruimte voor nuance.

Maar zijn tegenstanders alleen maar tegen, terwijl voorstanders alleen maar voor zijn? Of vinden zij elkaar ook, op een aantal standpunten, zonder dat ze daarmee per sé zelf van mening veranderen? Verklaard voorstander van de opening van Lelystad Airport, journalist en columnist Kees Bakker, in gesprek met twee tegenstanders: Sjaak Kruis, fractievoorzitter GroenLinks Lelystad en Paul Vermast, fractievoorzitter GroenLinks Dronten.

Betrouwbaar

‘Er is ons als inwoners iets beloofd. Een vliegveld met de daarbij behorende economische voordelen. Er gáán mensen werken. En dan zou je op het laatste moment zeggen: ‘ach, doe toch maar niet’.` Met zijn vraag hoe betrouwbaar de overheid dan nog is, opent Kees Bakker de discussie. Sjaak Kruis trekt die betrouwbaarheid niet in twijfel. `Natuurlijk heeft de overheid steken laten vallen. Ze hadden bijvoorbeeld véél eerder voor toestemming naar Europa moeten gaan. Maar zo’n ingrijpende keuze maken, wel of geen grote luchthaven, moet juist hartstikke zorgvuldig gebeuren. De kern ligt overigens ook niet bij de overheid, maar bij Schiphol. Dit is een private onderneming die zijn business wil uitbreiden. De overheid is bereid om hier, onder bepaalde voorwaarden, aan mee te werken. Zoals in dit geval: geen nachtvluchten, geen groei van vliegbewegingen maar overname van vluchten van Schiphol en regionaal draagvlak. Pas als dat allemaal geregeld is, zet de overheid de volgende stap.`

Laagvliegroutes

Zijn Drontense collega Paul Vermast heeft zijn vraagtekens bij deze zorgvuldigheid. `Vanwege mijn toenmalige werk zat ik aan de Alderstafel (de overlegtafel die het kabinet adviseer over de ontwikkeling van de luchtvaart, genoemd naar voorzitter en voormalig minister Alders, red). Hier was het probleem over de laagvliegroutes al in 2010 bekend en klonk het van ‘dat moeten we goed onderzoeken’. Maar toen vier jaar later het luchthavenbesluit werd genomen, werden de laagvliegroutes opeens een detail. ‘Oja, we gaan wat lager over jullie hut vliegen’. Nergens zorgvuldig onderzoek.’ Bakker beaamt dat de overheid hier de boel heeft laten versloffen. ‘Die laagvliegroutes hadden niet gehoeven.’

Eenzijdig profiel Flevoland

Bakker: ‘Stel dat de opening van Lelystad Airport niet doorgaat. Sta je dan te dansen of vind je dat als politicus, vanwege de schade aan de beeldvorming van de politiek, toch vervelend? Tenslotte hébben kabinetten alle besluiten genomen.’ Kruis: ‘Deze processen duren gewoon heel lang. Kijk naar het besluit over een nieuwe afslag van een snelweg. Dat kan zo tien jaar duren. Jaren geleden wisten we bijvoorbeeld ook niet dat we nu te maken zouden krijgen met de afspraken van het Klimaatakkoord van Parijs. De overheid moet zuiver blijven, daar gaat het om.’

Gemeenschapsgeld

Ook Vermast zal geen dansje doen. ‘Hoewel ik ook niet zal nalaten te twitteren dat ik dit al 16 jaar heb geroepen! Het is triest dat er zoveel gemeenschapsgeld én tijd in is gestoken. Daar komt bij dat het imago van onze provincie en Lelystad in het bijzonder inmiddels met huid en haar aan dit vliegveld is opgehangen. Als tegenstander word je door de provinciale overheid neergezet als idioot die tegen vooruitgang is. Dan denk ik, ‘gedeputeerde, jij bent ook míjn gedeputeerde. En die van de inwoner van Biddinghuizen waarbij straks de hele dag vliegtuigen over zijn huis komen.’

Kruis beaamt dit. ‘Door de eenzijdige focus op Lelystad Airport heeft Lelystad nu een veel te dun profiel. Terwijl we economisch gezien zoveel meer kansen hebben dan alleen de luchthaven. Maar deze kansen grijpt de provincie, ondanks of dankzij, Lelystad Airport niet aan. Dat vind ik bijna erger dan het punt of hier een zesde baan van Schiphol komt of niet. Kijk, er zijn voor een bedrijf twee redenen om naar Lelystad te komen. De eerste is de goedkope grond, de tweede is de ligging dichtbij Schiphol. Bedenk maar eens dat Schiphol dichter bij Lelystad ligt dan de luchthaven van Barcelona bij Barcelona.’

Werkgelegenheid

Hiermee komen de mannen op de kansen voor de economie en werkgelegenheid dankzij Lelystad Airport. Bakker is enthousiast over de profilering van Lelystad en Flevoland als hét logistieke centrum van Nederland, dankzij de nieuwe luchthaven. ‘In 1994 kwam ik vanuit Amsterdam naar Lelystad. Ik had hier een baan gekregen en ging met de trein naar Lelystad om me in te schijven bij de woningbouwvereniging. Het voelde of ik naar het einde van de wereld reisde, terwijl je hier in het midden van Nederland bent! Lelystad als logistiek knooppunt, met de bijbehorende investeringen in de regio, lijkt me een heel goede ontwikkeling.’ Kruis is het op dat punt eens. ‘Voor infrastructurele ontwikkelingen heb je een grote aanleiding nodig. Lelystad Airport kan zo’n factor zijn. Maar gaat -ie niet door, ligt een volgende aanleiding - Nationaal Park Nieuw Land - al klaar.’ Vermast: ‘Zeker worden we logistiek gezien groter. Alleen wordt Lelystad Airport een vakantieluchthaven. Mensen stappen hier niet over, er komt geen vracht. De luchthaven levert dus geen nieuwe werkgelegenheid op, maar is puur een verplaatsing van werkgelegenheid van Schiphol.’ Kruis: ‘Een nieuw bedrijventerrein aan de A6, mits duurzaam, vind ik geen verkeerde ontwikkeling. Dát levert banen op. De luchthaven maar heel beperkt.’

[De tekst gaat verder na de foto]

Kosten-batenanalyse

Vermast doet er een schepje bovenop: ‘Sterker, er is nooit een goede kosten-batenanalyse gedaan. We weten dus ook niet wat de komst van de luchthaven aan werkgelegenheid kóst. Denk aan de recreatie aan de randmeren van Dronten die straks inzakt. En Lowlands klinkt toch een stuk minder goed wanneer er steeds vliegtuigen overvliegen.’ Bakker is daar als fervente Lowlander overigens niet bang voor.

Andere opties verkennen

Kruis en Vermast vrezen juist voor de negatieve financiële gevolgen wanneer de luchthaven eenmaal in bedrijf is. Kruis: ‘Kijk naar wat er in Groningen en Eelde gebeurde. Straks blijkt dat de luchthaven helemaal niet uit kan en dan wordt er gezegd: ‘regio, betaalt u maar!’.’‘En Schiphol ligt er niet wakker van, mocht het hier niet doorgaan, vult Vermast aan. “Zij kochten Lelystad Airport voor een gulden. Hun complete investering was gelijk aan de jaarwinst van 2014. Dan gaan ze het gewoon weer op Schiphol regelen, prima.” Bakker reageert: ‘Maar het gaat er toch ook om dat de overlast eerlijk wordt verdeeld? Dat de last vanwege de toename van het vliegverkeer niet alleen op de omwonenden van Schiphol neerkomt?’ Kruis ziet hiervoor andere mogelijkheden. ‘De baas van Schiphol roept zelf dat hij een voorstander is van de trein, als het gaat om reizen binnen Europa. Jesse Klaver (fractievoorzitter GroenLinks Tweede Kamer, red.) stelde dat wanneer je het aantal vluchten tussen Londen en Amsterdam kunt verminderen van 60 naar 20 dankzij de trein, je Schiphol al erg ontlast. Dit zet meer zoden aan de dijk dan een nieuw vliegveld. Ik ben echt niet tegen Lelystad Airport vanwege een not in my backyard houding. Maar als je kiest voor de luchthaven, steek je automatisch geen energie meer in andere opties als de trein.’

Omwonenden

Over deze backyard gesproken, wat ís de achtertuin van Lelystad Airport eigenlijk? ‘In de nationale discussie lijken vooral de inwoners van Overijssel en Gelderland aan het woord. Is dat geen miskenning van de mensen in Flevoland?,’ vraagt Bakker zich af. Vermast: ‘Ja en nee. Op het ‘oude land’ zagen ze de luchthaven in eerste instantie als een probleem van de polder. Tot ze erachter kwamen dat de vliegtuigen over hún huis zouden vliegen. Toen kreeg de discussie opeens een heel nieuwe dynamiek, terwijl hij bij ons eigenlijk al gevoerd was. Als GroenLinks zijn we hier wel blij mee. We dachten stiekem de slag al verloren te hebben.’

Alternatief

Uit onderzoek door drie regionale omroepen blijkt dat een meerderheid van hun inwoners voor de komst van de luchthaven is, ook veel mensen die onder de routes wonen. Kruis: ‘In de media wordt nu neergezet ‘dat we het allemaal wel best vinden’. Maar ik vraag me af of mensen wel voldoende zijn geïnformeerd over de impact van de luchthaven. Op economische vooruitgang. Op klimaat. Op de vogels, noem maar op. Daarom ben ik voor het zolang mogelijk uitstellen van de opening, om het debat te kunnen voeren. Daarentegen: als de uitbreiding van Lelystad Airport er komt, gaan we er als GroenLinks zo goed mogelijk mee om. Kijk naar het samenwerkingsverband De Lelystadse Boer. Boeren zeggen: ‘Wij kunnen het tij niet keren. Dus wat kunnen we doen om er iets goeds van te maken?’. Dat vind ik mooi.’ En mocht de luchthaven niet doorgaan? ‘Dat zou een ramp zijn voor de regio en een blamage voor de politiek. En wat gaan we dan met dat terrein doen?’ vraagt Bakker zich af. Vermast: ‘Het lijkt me een fantastische plek voor filmopnames. Of een goede locatie voor terrorisme oefeningen. Er wordt weleens gezegd dat dan een investering weg is. Maar we hebben vaker gezien dat dit voor de leukste nieuwe plekken zorgt. Misschien kunnen we er een musical kwijt!’

Karlijne Brouwer


Gerelateerd nieuws